Öğretmen Adaylarının Elektromanyetik Kirlilik ve Diğer Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Düzeyleri Arasındaki İlişki

The Relationship between Pre-service Teachers’ Awareness Levels of Electromagnetic Pollution and other Environmental Problems

Özet

Problem Durumu: Çağımızda bilim ve teknolojinin sürekli gelişmesi; toplumun yaşam standartlarım arttırırken çevrede pek çok şeyin yok olmasına veya değişim geçirmesine neden olmaktadır. Bu tür değişimler çevre sorunlarını meydana getirmektedir. Teknoloji çağında yaşamamızın bir sonucu olarak elektromanyetik kirlikte çevremizi ve sağlığımızı etkileyen onemli çevre sorunlarından birisi haline gelmiştir. Elektromanyetik dalgalar gozle gorülmez ve kolaylıkla hissedilmez fakat sonuçları saptanabilir. Bu sebeple elektromanyetik dalgaların insan sağlığına verdiği zararlar da ne yazık ki fark edilmemektedir. Elektromanyetik kirlilik denilen kavram orneğin gürültü kirliliği gibi olsaydı, kulağımızı rahatsız eden bir gürültü esnasında ya o ortamı terk ederek ya da gürültü kaynağını ortadan kaldırılarak bu kirlilikten korunmak mümkün olabilirdi. Ancak elektromanyetik kirliliğin bir ortamda fazla olduğunu algılayacak bir duyu maalesef yoktur. Bu sebeple elektromanyetik kirlilik, ancak insan sağlığı üzerindeki sonuçları ortaya çıktığında fark edilebilir. Elektromanyetik kirliliğin varlığı şiddeti mühendislik alanında yapılan çalışmalarla, canlılar üzerine olan etkileri ise tıp alanında yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. Ancak alanyazın incelendiğinde toplumun elektromanyetik kirlilik üzerine farkındalık düzeyini inceleyen geliştiren çalışmaların az olduğu belirlenmiş, bu çalışma bu anlamda alanyazına katkı sağlayarak ileride toplumu şekillendirecek olan bireylerin yetişmesine katkı sağlayacak oğretmen adaylarının elektromanyetik kirlilik ve çevre sorunlarına yonelik farkındalık düzeyleri ile ilişkisini incelemektedir. Araştırmanın Amacı: Bu çalışma ile fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri ile çevre sorunlarına yonelik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.Araştırmanın Yontemi: Fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri ile çevre sorunlarına yonelik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada karma desen kullanılmıştır. Bu araştırma karma desen türlerinden zenginleştirilmiş yonteme gore düzenlenmiştir. Oncelikle nicel veriler toplamış daha sonra nitel veriler toplanarak nicel verilerin desteklenmesi sağlanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin elde edilmesinde ilişkisel tarama modeli, nitel verilerin elde edilmesinde ise fenomenolojik yontem kullanılmıştır. Bu araştırmanın nicel bolümünde 2012-2013 eğitim oğretim yılında bahar doneminde Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde oğrenim gormekte olan 45 kız 31 erkek olmak üzere 76 fen bilgisi oğretmen adayı yer almaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak iki adet farkındalık olçeği ve gorüşme soruları kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde, Kolmogrov-Smirnov testi, ilişkisiz orneklemler t- testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yontemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın Bulguları: İlk olarak, oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri arasında cinsiyete gore istatistiksel olarak anlamlı bir fark çıkmamıştır [t (74)=0.73, p>.05]. Daha sonra “Çevre Bilimi” dersini alan oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan bazı teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri “Çevre Bilimi” dersini almayan oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri ile karşılaştırılmıştır. Dersi alan oğretmen adaylarının farkındalık düzeyleri dersi almayan oğretmen adaylarından daha yüksek bulunmuştur [t (74)= 2.22, p< .05]. Daha sonra fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalıkları ile çevre sorunlarına yonelik farkındalıkları arasında bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir (r= .003, p>.05). Nitel bulgular da ise, oğretmen adaylarının büyük bir kısmının elektromanyetik kirlilik kavramını daha once duydukları belirlenmiştir. Oğretmen adaylarının bir kısmı, elektromanyetik kirliliğin güneş, ay, gezegenler ve galaksiden kaynaklı olarak var olduğunu diğer bir kısmı ise, bilgisayar, baz istasyonu, telsizler ve pillerden kaynaklı olarak var olduğunu belirtmişlerdir. Oğretmen adayları elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazlardan en fazla cep telefonlarını kullandıkları daha sonra sırasıyla, televizyon, dizüstü bilgisayar, tablet bilgisayar, kablosuz modem, saç kurutma makinası, mikrodalga fırın kullandıklarını belirtmişlerdir. Son olarak oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe ilişkin olarak kendilerini daha az duyarlı olarak nitelendirdikleri belirlenirken, çevre sorunlarına yonelik olarak kendilerini daha duyarlı olarak nitelendirdikleri ortaya çıkmıştır. Araştırmanın Sonuçları ve Oneriler: Fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri ile çevre sorunlarına yonelik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlendiği bu çalışmada dort alt probleme cevap aranmıştır. İlk olarak fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeyleri arasında cinsiyet değişkenine gore anlamlı bir fak olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra “çevre bilimi” dersini alan fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan teknolojik cihazların bilinçli kullanımına ilişkin farkındalık düzeylerinin dersi almayanlara gore daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bir sonraki alt problemle fen bilgisi oğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe sebep olan bazı teknolojik cihazların bilinçli kulla

Abstract

science teachers took part in the quantitative part of this study in Ankara, Turkey. In the qualitative part of the study, seven female and eight male preservice teachers were chosen out of the 76 on a volunteer basis. Three data collection tools were used. Findings: The findings obtained from the research show that there is no remarkable difference among preservice science teachers’ awareness levels of electromagnetic pollution depending on the gender variable. Then, it was concluded that students who had taken environmental science courses had higher levels of awareness compared to those who had not. With another sub-problem, it was seen that there is no relationship between preservice teachers’ awareness levels of conscious use of technological devices causing electromagnetic pollution and their awareness levels of environmental problems. Implications for Research and Practice: Preservice science teachers are less sensitive to electromagnetic pollution than other types of pollutions. Future studies could investigate why students think that they are less sensitive to electromagnetic pollution. Purpose: The purpose of this study is to find out the relationship between the awareness level of preservice science teachers’ conscious use of technological devices, which cause electromagnetic pollution, and their awareness level of related environmental problems. Research Methods: In this study, a mixed design method was used. A relational screening model was used to collect quantitative data. The phenomenological method, which includes defining and interpreting individuals’ perception and perspective related to a phenomenon, was used to collect qualitative data. While selecting participants, purposeful sampling was used. Seventy-six preservice

Anahtar kelimeler: Farkındalık olçeği, Elektromanyetik sorunlar, Çevre kirliliği, Teknoloji