Contribution of fishery and aquaculture products to Turkish foreign trade: An evaluation by a hybrid multi-criteria decision making method

Balıkçılık ve su ürünlerinin Türk dış ticaretine katkısı: Hibrit çok kriterli karar verme yöntemi ile bir değerlendirme

Özet

Fisheries and aquaculture industry, which provides a continuous and high-return market advantage to potential countries, is also one of the priority industries for Turkey. Although Turkey has important advantages with its geographic position and bio-diversity, the industry's contribution to foreign trade is not at an acceptable level. Accordingly, it is important to evaluate the capture fishery and aquaculture products, which provide the best contribution to the foreign trade of Turkey. Thus, the present paper aims to provide foreign trade executives with an intuition about the most appropriate products to invest in and contributing products to Turkish foreign trade within the scope of market strategies. Entropy-WASPAS, which is a hybrid multi-criteria decision-making method, is used for evaluating the contribution of fishery and aquaculture products to Turkish foreign trade. This model includes both criteria (production, import quantity, import value, export quantity, export value) and alternatives (Trout, Sea Bream, Sea Bass, Sprat, Atlantic Bonito, Anchovy, Horse Mackerel, Pilchard, Sea Snail, Prawn, Cuttle Fish, Mussel). Entropy is used to determine the criteria weights, and WASPAS is applied for ranking the fishery and aquaculture products. According to the results, export value is the most important criteria while Sea Bream is found as the most significant product for Turkey’s foreign trade.

Abstract

Ülkelere sürekli ve yüksek getiri sağlayarak pazar avantajı sağlayan balıkçılık sektörü, Türkiye için de öncelikli sektörlerden biridir. Türkiye coğrafi konumu ve biyolojik çeşitliliği ile önemli avantajlara sahip olmakla birlikte, sektörün dış ticarete katkısı olması gereken düzeyde değildir. Buna göre, Türkiye'nin dış ticaretine en çok katkıyı sağlayan balıkçılık ve su ürünlerinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu nedenle, bu makale dış ticaret yöneticilerine, Türk dış ticaretine katkı sağlayan ve yatırım yapılabilecek en uygun ürünlerin neler olduğuna dair bir öngörü sağlamayı amaçlamaktadır. Balıkçılık ve su ürünlerinin Türk dış ticaretine katkısının değerlendirilmesinde hibrit bir Çok Kriterli Karar Verme yöntemi olan Entropi-WASPAS yöntemi kullanılmıştır. Bu model kriterleri (üretim, ithalat miktarı, ithalat değeri, ihracat miktarı, ihracat değeri) ve alternatifleri (alabalık, çipura, levrek, çaça, palamut, hamsi, uskumru, sardalya, deniz salyangozu, karides, mürekkep balığı, midye) içermektedir. Kriter ağırlıklarını belirlemek için Entropi kullanılmış olup, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği ürünlerinin sıralanması için WASPAS yöntemi uygulanmıştır. Sonuçlara göre, en önemli kriter olarak ihracat değeri, Türkiye’nin dış ticaretine katkı sağlayan en önemli ürün ise çipura olarak bulunmuştur.