Dergiler / Eurasian Journal of Educational Research / 2019 / Cilt: 19 - Sayı: 81
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Yöneticilerinin Örgütsel Değişimi Yönetme Yeterlikleri ve Stratejik Liderlik Davranışları
- Sayfa
- 129–146
- DOI
- —
Özet
Araştırmanın Problem Durumu: Örgütsel değişimi başarılı bir şekilde yöneten örgütlerin gelişen, değişen topluma daha rahat ayak uydurdukları ve daha uzun ömürlü oldukları görülmektedir. Örgütün bu değişimi yaparken kendi strateji ve yapısında radikal değişimler yapması ve çevreden gelecek tehditleri hızlı bir şekilde savuşturmasının da önemli olduğu belirtilmektedir (Hannan ve Freeman, 1984). Örgütsel değişimde teknoloji, yapı, insan ve çevre ile birlikte örgütün kültürünün ve öğrenen örgüt yapısının da önemli rol oynadığı yapılan çalışmalarda ortaya konulmuştur (Benneth, 2008; Lawler ve Silitoe, 2010; Tseng ve Mclean, 2008). Eğitim alanında örgütsel değişim ile ilgili yapılan bir araştırmada, örgütsel gelişim ile örgütsel değişim incelenmiş ve örgütsel gelişim sağlayan örgütlerin değişimi yürütmek için öncelikle örgütsel bağlılığı artırmaları, örgütsel bağlılığı artırdıktan sonra örgütsel değişimi planlamaları gerektiği vurgulanmıştır (Tarraco, Hoover ve Knippelmeyer, 2005). Örgütlerde değişime başlanılmadan önce, örgütlerin değişim hususunda hazır bulunuşluk düzeylerinin saptanması, örgütsel bağlılığın yüksek olması, örgütlerin öğrenen örgüt özellikleri taşımaları ve örgütlerde yapılacak değişimlerde değişim yönetiminin safhalarının önemine dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmektedir (Ak, 2006). Örgütler, değişime başlamadan nelere ihtiyaçları olduğunu belirledikten sonra, değişimi yürütürken nelere ihtiyaç duyacaklarını da iyi saptamalıdırlar. Örgütlerin değişimi yürütebilmesinde, örgütün sahip olduğu kültür, ortak vizyonu tüm paydaşlarla paylaşma, değişimde görev alacakların performansı, güçlü bir liderlik ögesinin var olup olmadığı, değişime direncin nasıl yönetileceği önemli kriterlerdir (Ozdemir, 2013). Cadwell ve Gould (1992), örgütlerde değişimin önündeki engelleri kaldırmak ve böylece daha etkili bir örgütsel değişim sağlamak için vizyon geliştirme, ölçme, liderlik stratejileri geliştirme, güven sağlama, iletişimi geliştirme, değişim için etkili bir takım oluşturma ve değişim için bir yapı veya model oluşturmanın önemli olduğunu belirtmişlerdir. Yukarıda bahsedilen araştırmalar, genel olarak örgütsel değişimi yürütmede, ortak vizyon, stratejiler oluşturma, değişim için bir model oluşturma gerekliliğinin yani sıra, güçlü bir liderlik ögesinin önemine vurgu yapmaktadır. Bunun nedeni, örgütler açık sosyal sistemlerdir ve bu yüzden başarılı bir değişim yapmak oldukça güçtür. Çünkü değişim yaparken sadece yapısal süreçler değil, zihni ve duygusal boyutlarda dönüştürülmelidir. Zihni ve duygusal donuşumu sağlamanın yolu da liderlikten geçer (Burnes, 2004). Başka bir ifadeyle, örgütler değişim yaparken iki temel unsurla hareket etmelidir. Bunlar güçlü bir liderlik rolü ve paylaşılan ve ortak oluşturulmuş bir strateji. Bu iki temel unsuru bir araya getiren yaklaşım ise stratejik liderliktir. Nitekim NT ve BackOffice (1993) da yaptıkları çalışmada kamu örgütlerini dönüştürmede başarılı olmanın yolunun stratejik liderlik ve stratejik yönetim anlayışıyla donuşumu sürdürmek olduğunu vurgulamaktadırlar. Vera ve Crossan’a göre örgütler, değişim istiyorlarsa; öğrenen örgüt özellikleri taşımalarıdır. Öğrenen örgütler oluşturmak için ise üst yöneticilerin stratejik liderlik özellikleri göstermeleri gerekmektedir (Vera ve Crossan, 2004). Milli Eğitim Bakanlığı yeniden yapılanma surecine girmiştir. Bu süreçte yürütülen yapısal değişimler kadar önemli olan bir husus da yeni yapının getirdiği yeni davranışlardır. Bu yeniden yapılanma surecinde Millî Eğitim Bakanlığı çalışanlarının algılarına göre yöneticilerinin nasıl bir örgütsel değişim yönetimi stratejisi izledikleri, yeniliğin kurumsallaşması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca yine çalışanların algılarına göre, yöneticilerin stratejik liderlik davranışları yeni yapıyı yönetme kapasiteleri de önemli görülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı’nda yaşanan yeniden yapılanma surecinin değerlendirilmesinde, üst düzey yöneticilerin liderlik davranışları ve değişimi yönetme becerileri daha önceden detaylı olarak ele alınmamıştır. Bu araştırma, hem üst düzey yöneticilerinin değişimi yönetme kapasitelerini hem de bu yönetim esnasında sergiledikleri liderlik davranışlarını ortaya koyması ve Türk eğitiminin en başat örgütü olan Milli Eğitim Bakanlığı’nın merkez teşkilatının dönüşümünde nelerin yapılıp nelerin yapılamadığını göstermesi açısından önemlidir. Araştırmanın Amacı: MEB merkez teşkilatı yöneticilerinin stratejik liderlik davranışları ile örgütsel değişimi yönetme yeterlikleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaçla aşağıdaki sorulara yanıt aranacaktır:1. Çalışanların algısına göre, Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatındaki üst düzey yöneticilerin stratejik liderlik davranışları nasıldır?2. Çalışanların algısına göre, Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatındaki üst düzey yöneticilerin örgütsel değişimi yönetme yeterlikleri nasıldır?3. Çalışanların algısına göre, Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatındaki üst düzey yöneticilerin stratejik liderlik davranışları ile örgütsel değişimi yönetme yeterlikleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?4. Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatında çalışanların algısına göre yöneticilerin stratejik liderlik davranışları, yöneticilerin örgütsel değişimi yönetme yeterliklerinin anlamlı bir yordayıcısı mıdır? Araştırmanın Yöntemi: Araştırmanın evrenini, MEB Merkez teşkilatında görevli şef, eğitim uzmanı, millî eğitim uzman yardımcısı, şube müdürü, görevli öğretmen ve daire başkanı kadrosunda çalışanlar oluşturmaktadır. Evrenin tüm birimlerine ulaşılarak veri toplandığı için bu araştırmada “tam sayım” yapılmıştır. Bu amaçla, MEB merkez teşkilatındaki üst düzey yöneticilerin stratejik liderlik davranışlarına ve örgütsel değişim yönetim becerilerine ilişkin çalışanların algılarını belirlemek için Stratejik Liderlik Ölçeği ve Örgütsel Değişimi Yönetme Ölçeği kullanılmıştır. Korelasyon analiziyle MEB üst düzey yöneticilerinin stratejik liderlik davranışları ile örgütsel değişimi yönetme becerileri arasında i
Abstract
Purpose: The purpose of the study was to identify the relationship between strategic leadership levels of top managers that work in MoNE and their organizational change management capacity. Research Methods: In the study, a quantitative research design was employed during data collection and the analysis phases. The population of the study was consisted of head workers, educational experts, MoNE specialist assistants, unit managers, teachers working at the head organization of MoNE, and department heads. The data were collected by reaching the all units of the population so in this study, “census” was done. Findings: It was seen that there was a highly positive relation between the strategic leadership levels of top managers and their organizational change management capacity. It was also found that the subcategories of the SLQ were the meaningful predictors of all subcategories of the OCMQ. Implications for Research and Practice: It was seen that top managers in MoNE could not indicate strategic leadership attitudes during the organizational change management. Moreover, it was found out that top managers in MoNE were managing directors, they were not technical managers or transformative managers. MoNE should build the capacity of top managers on organizational change management.