Dergiler / Eurasian Journal of Educational Research / 2019 / Cilt: 19 - Sayı: 82
Okumaktan Zevk Alma ve Öğrenme Stratejilerinin PISA 2009 Okuma Performansı Üzerindeki Doğrudan ve Dolaylı Etkilerinin İncelenmesi
- Sayfa
- 169–190
- DOI
- —
Özet
Problem durumu: Gelişen ve sürekli rekabetin yaşandığı dünyamızda, okuduğunu anlayan bireyler yetiştirmek önemlidir. Bireyin kişisel, sosyal ve ekonomik olarak kendinin geliştirebilmesi için okuma önemli bir role sahiptir. Bireylerin okuduğunu anlama sürecinde, ilişki kurma, karşılaştırma yapma, kanıt sunma, genelleme yapma, çıkarımda bulunma ya da olayları yordama gibi daha karmaşık düşünme süreçlerini kullanmaları gerekmektedir. Bu da akademik başarıyı destekleyen bir faktördür. Bu bakımdan öğrencilerin okuduğunu anlama performansı bakımından durumlarının değerlendirilmesi, bu beceriyi geliştirmek üzere yapılacak uygulamalara yön vermesi açısından bu beceriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili faktörlerin belirlenmesi giderek daha önemli hale gelmektedir. Son yıllarda okuma becerisinin geliştirilmesi için öğrencinin kullandığı stratejiler ve metodlar üzerinde ağırlıklı olarak durulmaktadır. Bu çalışmada, öğrencilerin okuma performansı ile ilişkisini belirlemek üzere metabilişsel stratejiler (kontrol, ezberleme ve detaylandırma) ele alınmıştır. Ayrıca, bu iki değişken arasındaki ilişkide okumaktan zevk almanın olası aracı etkisi de incelenmiştir. Araştırmanın amacı: Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin kullandıkları öğrenme stratejileri ve okumaktan zevk alma değişkenlerinin öğrencilerin PISA 2009 okuma başarılarını ne derece yordadığı ve okuma başarısı ile öğrenme stratejileri arasındaki ilişkide okumaktan zevk alma değişkeninin aracı etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Araştırmanın Yöntemi: İlişkisel tarama modelindeki bu araştırmada örneklemi, PISA 2009 uygulamasına katılan 170 okuldan 4996 Türk öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin düzenlenmesinden sonra analizler 4648 öğrenci ve 169 okul üzerinden yürütülmüştür. Araştırmada, Türkiye PISA 2009 okuduğunu anlama bilişsel alan testi ve öğrenci anketinden toplanan veriler kullanılmıştır. İlgili veriler OECD’nin resmi web sayfasından elde edilmiştir. Öğrencilerin okuduğunu anlama başarısı ile ilişkili olduğu düşünülen “öğrenme stratejileri ve okumaktan zevk alma” yordayıcı değişken olarak; öğrenme stratejiler olarak tanımlanan kontrol, hatırlama ve detaylandırma stratejileri içsel değişkenler, okumaktan zevk alma ise aracı değişken olarak belirlenmiştir. Kurulan model yoluyla okuma başarısı üzerinde öğrenme stratejilerinin dolaylı etkisi incelenmiştir. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları PISA 2009 teknik raporunda ayrıntılarıyla raporlanmıştır. Araştırmada PISA örnekleme yaklaşımının hiyerarşik yapısı dikkate alınarak HLM’ye dayalı analizler yapılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Öğrenme stratejilerinin okuma performansı üzerindeki doğrudan etkileri test edilmiş, kontrol stratejisi ve hatırlama stratejisi kullanma sıklığının öğrencilerin okuma performansını yordamada anlamlı bir değişken olduğunu (p<0.01), detaylandırma stratejisi kullanımının ise anlamlı bir yordayıcısı olmadığı belirlenmiştir (p>0.01). Kontrol ve detaylandırma stratejilerini kullanım sıklığı, öğrencilerin okumaktan zevk almasını anlamlı bir şekilde yordamakta (p<0.01); ancak hatırlama stratejisini kullanım sıklığı öğrencilerin okumaktan zevk almasını anlamlı olarak yordamamaktadır (p>0.01). Bu bakımdan hatırlama stratejisinin okuma başarısı üzerinde dolaylı etkisi olmadığı belirlenmiştir. Okumaktan zevk alma değişkeninin aracı etkileri test edildiğinde ise kontrol stratejisi, hatırlama stratejisi ve okumaktan zevk alma stratejisinin okuma performansının anlamlı olarak yordamış (p<0.01); detaylandırma stratejisi ise bu modelde de anlamlı bir yordayıcı olmamıştır (p>0.01). Okumaktan zevk alma değişkeninin aracı etkisiyle, kontrol ve detaylandırma stratejilerinin okuma puanları üzerindeki etkisi incelenmiş; bu iki stratejinin kullanım sıklığının okumaktan zevk alma değişkeni üzerinden öğrencilerin okuma performansını anlamlı olarak yordadığı görülmüştür (p<0.01). Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Okuma sırasında kontrol stratejilerini daha sık kullanan öğrencilerin okuma puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin ilgili metinleri anlamak üzere daha üst düzey öğrenme stratejileri kullanmaları onların okuma puanlarını artıran bir faktör olmaktadır. Hatırlama stratejisinin okuduğunu anlama başarısı ile negatif yönlü bir ilişkisi bulunmuştur. Bu durum ezberleme ağırlıklı strateji kullanımının, farklı becerileri bir arada içeren okuma sürecini desteklemediğini işaret etmektedir. Beklenilenin aksine bu araştırmada detaylandırma stratejisinin okuma başarısı üzerinde doğrudan bir etkisi bulunmamıştır. Okumaktan zevk alma, öğrencilerin okuma performansını artıran bir değişken olarak belirlenmiştir. Bu durum, daha iyi okuyucuların, okuduklarından zevk aldığını, gönüllülükle okumaya devam ettiklerini ve ayrıca okul performanslarını arttırma eğiliminde olduğunu göstermektedir. İlgili modelde öğrenme stratejilerinin okumaktan zevk alma değişkeni üzerindeki doğrudan etkileri incelenmiş; kontrol ve detaylandırma stratejilerini kullanma sıklığının öğrencinin okumaktan zevk almasını doğrudan etkilediği, hatırlama stratejisinin ise öğrencinin okumaktan zevk almasını doğrudan etkilemediği görülmüştür. Bu durum, öğrenmeye yönelik üst düzey stratejileri daha sıklıkla kullanan öğrencilerin, okumaktan daha çok zevk aldığını göstermektedir. Değişkenler arasındaki dolaylı etkiyi gösteren sonuçlar incelendiğinde, okumaktan zevk alma kontrol stratejisi değişkeni için kısmi aracı etkiye sahipken, detaylandırma stratejisi için tam aracı bir etkiye sahip olmuştur. Sonuç olarak, bu araştırma üst düzey beceri içeren öğrenme stratejilerini kullanan öğrencilerin okumaktan daha çok zevk aldığını ve bu öğrencilerin okuduğunu anlama konusunda daha başarılı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, üst düzey beceri içeren öğrenme stratejilerini kullanan öğrencilerin okumaktan daha çok zevk aldığını ve bu öğrencilerin okuduğunu anlama konusunda daha başarılı olduğunu göstermektedir. Bu durumda, öğrencilerin okumaktan zevk almalarını sağlayacak farklı öğretim materyalleri ve et
Abstract
Purpose: The aim of the study was to investigate the extent students’ learning strategies and reading enjoyment variables predicted PISA 2009 reading achievement, and to examine whether reading enjoyment had a mediator effect in the relationship between reading achievement and learning strategies. Methods: In this correlational study, Turkey PISA 2009 reading comprehension cognitive test and student questionnaires were used for data collection. Learning strategies and reading pleasure which was related to students' reading comprehension achievement were identified as predictive variables and index values of these variables were used. The data were analysed using hierarchical linear models (HLM).Findings: The results of the HLM analysis showed that the students who used control strategies more frequently had higher reading scores. Memorization was negatively associated with reading literacy and the elaboration strategies had no effect on achievement. Reading enjoyment was identified as a variable that improved students' reading performance. It was found out that control and elaboration strategies directly affected student's reading enjoyment whereas memorisation did not have such a direct effect. The results related to the indirect effect between variables showed that reading enjoyment had a partial mediator effect for the control strategy and had a full mediating effect for elaboration.Implications for Research and Practice: Teachers are encouraged to use deep learning strategies instead of surface learning strategies. Teachers can inform their students about what deep learning strategies are, why they are more effective than others, and how to use them. The think aloud technique can be used to show how this strategy can be used in daily life.