ÜSTÜN ZEKÂLI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİ AİLELERİNİN ÇOCUKLARININ GELİŞİMLERİNE İLİŞKİN İHTİYAÇLARI

Özet

Ülkemizde üstün zekâlı ve yetenekli çocuğu olan ailelerin çocuklarını yetiştirme sürecinde ihtiyaçlarının belirlenmesi, bu ihtiyaçlara yönelik çalışmaların yapılması boyutunda bilimsel çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, üstün zekâlı ve yetenekli öğrenci ailelerinin çocuklarını yetiştirme sürecinde onların gelişimlerine ilişkin mevcut durumu belirleyerek ihtiyaçlarını belirlemektir. Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden biri olan bütüncül tek durum deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Güney Marmara Bölgesi’nde bulunan iki Bilim ve Sanat Merkezi’nde uyum eğitimini tamamlamış; destek eğitimi, bireysel yetenekleri fark ettirme ile özel yetenekleri geliştirme programlarına devam eden, amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenen toplam 40 üstün zekâlı ve yetenekli öğrencinin ailesinden oluşmaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, veriler araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış ve yönlendirici olmayan görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin modelleştirilmesinde ise NVivo 8. nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma verileri içerik analizi tekniğine uygun olarak çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde kodlar ve kodlardan yola çıkılarak oluşturulan temalar modelleştirilmiştir.Üstün zekâlı ve yetenekli çocuğa sahip ailelerin, çocuklarının gelişimi için onların potansiyellerini arttırmak, sağlıklı bir birey olarak yetişmelerine katkı sağlamak için danışmanlık hizmetine ihtiyaç duydukları tespit edilirken; her ebeveyn gibi çocuklarının mutlu bir birey olarak yaşam sürme beklentisi içinde oldukları tespit edilmiştir. Araştırma bulguları ışığında ebeveyneler için aile eğitim modelleri geliştirilmesi, aileleri bilgilendirecek eğitim kitapları, materyaller, eğitim kitleri hazırlanması öneri olarak sunulmuştur.