Sosyal Kontrol Aracı Olarak Tıp: Kavramsal Bir Çerçeve

Özet

Bu çalışmanın amacı modern tıbbın gelişimi ve kavramsal çerçevesi içerisinde literatür taraması yaparak, Michel Foucault, Bryan Turner, Ivan Illich gibi düşünürlerin bakış açılarıy-la birlikte tıbbın nasıl sosyal kontrol aracı haline geldiğini, bu durumun olumlu ve olumsuz olarak yarattığı sonuçları tartışmaktır. Yapılan literatür taramasında alanda yapılmış Türkçe kaynakların azlığı göze çarpmış olmakla birlikte tıbbın sosyal kontrol araçlarıyla insan hayatı-nı fazlasıyla kuşattığı, insanların üzerinde büyük etkiler ve denetim alanları oluşturduğuna dair görüşler ileri sürülmektedir. Bu durumla ortaya çıkan bireylerin zihnindeki “sağlıklı olmak” kavramının değiştirilmeye ve denetlenmeye çalışılması, sağlığı zamanla pazarlanabilen bir kaynak haline getirmiş, standarda uyma söylemleriyle gündelik yaşamı düzenlemeye başlamış-tır. Tüm bu değişimler dikkate alınarak çalışma kapsamında Tüketim Kültürü, Bedenin Dene-timi, Medikalizasyon, Sosyal İatrojenez gibi tıbbi kontrol araçları ve bu araçların tıp alanındaki yeri detaylı bir biçimde incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract

The aim of this study is to explore the literature in the development and conceptual fra-mework of modern medicine, discussing how medical thinkers such as Michel Foucault, Bryan Turner, and Ivan Illich have become mediators of social control and the results they created positively and negatively. Along with the lack of Turkish sources in the field, there opinions ha-ve been put forward arguments that medical social control have encompassed human life and created great influence and control areas on people. In this situation, trying to change and control the concept of “being healthy” in the minds of individuals emerged as a resource that could be marketed over time and began to regulate everyday life with discourses of conforming to the standard. Within the scope of the study considering all these changes, medical control tools such as Consumption Culture, Body Control, Medicalization, Social Iatrogenesis and the place of these tools in medicine were examined in detail.