Dergiler / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2019 / Sayı: 0
Türkçeden Gürcüceye yapılan şiir çevirilerinde nitelik sorunu (Nazım Hikmet şiirleri)
- Sayı
- 2019 · Sayı: 0
- Sayfa
- 441–456
- DOI
- —
Özet
Gürcüler ve Türkler arasındaki ilişkiler uzun bir geçmişe dayanmaktadır. İki millet arasındaki bağın oluşmasındaki en önemli etkenlerden biri de çeviridir. Şiir de yapılan çeviriler içinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle 1960’lı yıllardan itibaren Türkçeden Gürcüceye yapılan yazın ve şiir çevirilerinde artış görülmektedir. Bu çalışmamızda, Nazım Hikmet’in 1952 yılında Tiflis’te Vakhtang Kekelidze tarafından Gürcüceye çevrilen şiirlerini ele alacağız. Şiirleri çeşitli açıdan incelenerek, inceleme sonunda kabul edilebilirlik – yeterlilik bağlamından yola çıkarak Türkçeden Gürcüceye yapılan çeviri şiirlerinin nitelik boyutuna dair çıkarımlar yapılacak olup çağdaş Türk şiirinde önemli yeri olan Nazım Hikmet’in şiirlerinden örnekler alınarak karşılaştırmalı olarak irdelenecektir. Çeviri bilimcilerin şiir çevirisine dair görüşlerinin ve bu edime farklı yaklaşımların betimlendiği ilk bölümü takiben, Türkçeden Gürcüceye çevrilen şiirleri anlatılacaktır. Amaç, şiir çevirisindeki zorlukları anlatan bir çalışma ortaya koymanın yanı sıra, şair-çevirmenin çevirileri ışığında şiir çevirisinde olasılıkları irdelemek ve bu olasılıkları çeviribilimin bakış açısından değerlendirmektir. Çalışma üç kısımdan oluşmaktadır: İlk kısımda, çeviri eylemini yeniden yazma eylemi olarak ele alan yaklaşımlar incelenmiş, ikinci kısımda, erek metinleri inceleme çerçevesini oluşturan kavramlar ele alınmıştır. Üçüncü kısımda ise erek metinlerdeki metaforların nasıl yeniden yaratıldığı metinlerden alınan örneklerle tartışmaya açılmaktadır. Bu çalışma sonucunda, Nazım Hikmet şiirlerinin çevirilerinde, somutlaştırma, deyiş kaydırma, yerlileştirme, yabancılaştırma gibi çeviri stratejilerinin kullanıldığı görülmüş ve çevirmenin erek metindeki metaforların yaratım sürecinde metaforik bir yeniden yazma eylemi gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Abstract
The relations between Georgians and Turks are based on a long history. Translation is one of the most important factors in the formation of the link between the two nations. Poetry has an important place in the translations. Especially in the 1960s, there has been an increase in the literature and poetry translations from Turkish to Georgian. In this study, we will examine Nazım Hikmet's poems translated into Georgian language by Vakhtang Kekelidze in Tbilisi in 1952. The poems will be examined from a variety of perspectives and from the context of acceptability - proficiency, the inference will be made on the qualitative dimension of the translation poems from Turkish to Georgian. Following the first part of translation scientists' views on poetry translation and different approaches to this act, poems translated from Turkish into Georgian will be explained. The aim is to explore the possibilities of poetry translation in the light of the translations of the poet-translator, and to evaluate these possibilities from the point of view of translation studies. The study consists of three parts: In the first part, the approaches that take the translation action as an act of rewriting are examined. In the second part, the concepts that constitute the framework of the examination of the texts are examined. In the third part, how the metaphors in the texts are recreated is discussed with the examples taken from the texts. As a result of this study, it was seen that translation strategies such as concretization, translation, indenisation and alienation were used in the translations of Nazım Hikmet's poems.