Şairi bilinmeyen bir Siroz şehrengizi

Özet

Klasik Türk şiirinde Rumeli, hem coğrafyası hem de yetiştirdiği sayısız şairle geniş ve önemli bir yere sahiptir. Kendine has şiir anlayışı ve özelliğine sahip olan Rumelili şairlerin, klasik Türk şiirine birçok katkısı olmuştur. Edebiyatımızda XVI. yüzyılda ortaya çıkan XVIII. yüzyılın sonlarına kadar devam eden, bir şehrin güzellikleri ile daha çok çarşı esnafından erkek güzellerini anlatan şehrengiz türünün ilk örneği, Rumelili şairlerden Priştineli Mesîhî tarafından Edirne hakkında yazılmıştır. Mesîhî’den sonra birçok şair, çeşitli şehirler hakkında şehrengiz kaleme almıştır. Osmanlı Devleti’ne başkentlik yapan Bursa, Edirne, İstanbul başta olmak üzere sosyo-kültürel ve ekonomik açıdan önemli bir yere sahip olan Abkır, Belgrad, Gümülcine, İştip, Moton, Mostar, Rodos, Siroz, Üsküp, Yenice, Yenişehir gibi Rumeli şehirleri adına da şehrengiz yazılmıştır. Bunlardan Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki önemli kültür ve ticaret merkezlerinden biri olan Siroz hakkında yazılan iki şehrengizden biri, XVI. yüzyıl şairlerinden Defterdâr-zâde Ahmed Cemâlî’ye aittir. Diğer Siroz şehrengizinin ise müellifi bilinmemektedir. Eserin bilinen tek nüshası, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY 818 (v. 74a-78b)’de kayıtlıdır. 28 güzelin üçer beyitle tasvir edildiği şehrengiz, mesnevi nazım şekliyle yazılmış olup 105 beyitten ibarettir. İçerisinde şehir tasviri bulunmayan Siroz Şehrengizi’nde, güzeller tasvirine ağırlık verilmiştir. Bu makalede, şairi bilinmeyen “Şehr-engîz-i Siroz”’un muhteva incelemesi yapılarak transkripsiyonlu metni verilmiştir.

Abstract

Rumelia occupies a vast and important place in classical Turkish poetry both due to its geography and the numerous poets raised there. With their unique understanding and characteristic of poetry, Rumelian poets have contributed greatly to classic Turkish poetry. Şehrengiz is a genre of poetry that first emerged in Ottoman literature in the 16th century and continued its existence until the 18th century. The genre is written in honor of the beauties of a city and particularly the beautiful young men of the guilds. The first of its kind was written by Rumelian poet Priştineli Mesîhî for Edirne province. Following Mesîhî, many poets have written şehrengiz poems to honor various cities. Rumelian cities such as Abkır, Belgrade, Komotini, Shtip, Moton, Mostar, Rhodes, Siroz (Sérres), Skopje, Yenice, Yenişehir and particularly Bursa, Edirne and Istanbul, all of which served as capitals of the Ottoman State in various periods and had socio-cultural and economic importance, were among the cities about which şehrengiz poems were written. One of two şehrengiz poems about Siroz, an Ottoman center of culture and trade in Rumelia, was written by Defterdâr-zâde Ahmed Cemâlî, a poet who lived in the 16th century. The author of the other şehrengiz is not known. The only known copy of the work is registered at Istanbul University Library with number TY 818 (v. 74a-78b). This şehrengiz, in which 28 beautiful young men of the guilds are depicted, each in three couplets, is written in the mathnawi poetic form, and consists of 105 couplets in total. The focus of this work, which contains no city depiction, focuses on the depiction of beautiful young men. This article presents a content review of the “Şehr-engîz-i Siroz”, the author of which is unknown, along with its transcribed text.