Kapitalist-Emperyalist Dünya Sistemi ve Çin: Çevreden Merkeze Uzun Yürüyüş mü, Engelli Koşu mu?

The Capitalist-Imperialist World System and China: A Long March or an Obstacle Race from the Periphery to the Core?

Özet

Çin 1970’lerin sonundan bu yana, üretici güçlerin gelişmesine yönelik aşırı bir tapınma temelinde meşrulaştırılan, aşamalı fakat istikrarlı bir kapitalist yeniden-inşa sürecinden geçiyor. İhracat-merkezli büyüme stratejisi, 2008 krizine dek, sosyalizm-sonrası dönemin ‘reformcu’ önderleri tarafından uygulamaya konulan Çin sermaye birikim modelinin merkezinde yer aldı. Ne var ki 2008’den sonra, Çin’de üretilen mallara yönelik küresel talebin düşmesi ve Çin’in ekonomik büyümesinin yavaşlaması, ÇKP’yi ‘reform ve dışa açılma’dan geri adım atmaksızın yeni bir yol izlemeye zorladı. O zamandan beri ÇKP’nin henüz 1990’ların sonunda geliştirdiği ‘dışarı yönelme’ stratejisi, ‘Çin’e özgü’ sermaye birikiminin omurgası hâline gelmiş durumda. Çin’in çektiği doğrudan yabancı yatırım miktarı hâlâ muazzam büyüklükte; ancak son yıllarda Çin, aynı zamanda dünyadaki ikinci büyük net sermaye ihracatçısına da dönüştü. Küresel Güney’in hammadde zengini ülkelerinde Çin etkisi gittikçe artıyor ve Çin, artık çok daha etkin bir dış politika izliyor. Bu güncel gelişmeler, Çin içinde ve dışındaki Marksist çevrelerde de, Çin’in devasa sermaye ihracının niteliği ve Çin’in mevcut kapitalist-emperyalist dünya sistemi içindeki rolüne ilişkin tartışmaları tetikliyor. Bu makalenin amacı da, Çin’in yoksul, tarıma-dayalı bir çevre ekonomisinden kapitalist (hatta kimilerine göre ‘emperyalist’) bir süper-güç konumuna ‘yükselmesi’ni baltalayabilecek yapısal sınırlılıkların bir tahlili ışığında, söz konusu tartışmalarda dile getirilen farklı argümanların eleştirel bir değerlendirmesini sunmaktır.

Abstract

China has been going through a gradual but steady capitalist restoration process justified on the basis of a borderline fetishistic adoration for the development of productive forces since the late 1970s. Until 2008 crisis, export-oriented growth strategy remained at the center of the Chinese model of capital accumulation adopted by the ‘reformist’ leaders of the post-socialist era. However, after 2008, decrease in global demand for Chinese manufactured goods and the slowdown in Chinese economic growth compelled the CPC to take a new path without stepping back from the so-called ‘reform and openingup’. Since then, ‘go abroad’ strategy, which was formulated by the Chinese government as early as the late 1990s, has become the backbone of the capital accumulation ‘with Chinese characteristics’. The volume of FDI being attracted into China is still huge, yet China has also become the world’s second largest net capital exporter in recent years. Chinese influence over the raw-material-rich Global South nations has consistently been growing, and China has been pursuing a more active foreign policy. These recent developments also trigger debates on the character of China’s massive export of capital and the role of China in the contemporary capitalist-imperialist world system among Marxist circles in and out of China. The purpose of this paper is to provide a critical evaluation of different arguments raised in these debates in the light of an analysis of structural constraints that might hamper ‘the rise of China’ from a poor, agrarian, peripheral economy into a capitalist (and for some, even ‘imperialist’) superpower.