Hilafet Tartışmalarından Cihat Çağrılarına: İki Savaş Arası Dönemde İslam Siyasal Düşüncesi (1918-1939)

From the Debates on Caliphate to the Jihad Calls: Islamic Political Thought in the Interwar Period (1918-1939)

Özet

İki savaş arası dönemde İslam siyasal düşüncesinin gelişiminin kronolojik bir perspektiften incelendiği bu yazıda öncelikle Birinci Dünya Savaşı'nın bitimini takiben yoğunlaşan hilafet tartışmalarına yer verilmekte, daha sonra 1920'lerin ikinci yarısında cihat ve İslami örgütlenmeler üzerine geliştirilen perspektifler incelenmekte ve son olarak 1930'lu yıllarda İslam siyasal düşüncesinin İslamcı hareketlere paralel olarak gelişmesine değinilmektedir. Bu dönemde yapılan siyasal tartışmaların içeriğini siyasal toplumsallaşma süreci belirlemiştir. Türkiye'de 1924 yılında hilafetin kaldırılmasını takiben Mısır başta olmak üzere çeşitli ülkelerde tartışmaya açılsa da geniş kapsamlı etki yapan bir hilafet iddiası ortaya atılmamıştır. Hilafet tartışmalarından sonra bir İslam devleti kurulması üzerine teoriler bu dönemde yaygınlaşmış, İslamcılık ideolojisinin önemli temsilcileri olan Mevdudi ve Hasan el-Benna gibi yazar ve siyasetçiler bu dönemde ilk eserlerini vermişlerdir

Abstract

The present article aims at presenting the development of Islamic political thought in the Interwar era from a chronological perspective. The first chapter consists of a panorama of the debates on Ottoman caliphate of the immediate post-World War I era. The second part includes an analysis of the perspectives that were developed in the latter half of the 1920s on jihad (holy war) and Islamic organizations. The third part deals with the development of Islamist political thought in the 1930s. An overall analysis of the Interwar era shows that the content of the period’s political debates was determined by the growing level of political socialization in the Islamic societies. Even though the caliphate was a widely debated issue in the 1920s, attempts at a caliphal restoration after the abolition of the Ottoman Caliphate in 1924 were uncapable of gaining a wide popular support. Theories on an Islamic state spread out during the same period, and authors such as Maududi and Hasal al-Banna, prominent ideologists of Islamism, published their early works during the same period