Neoklasik İktisadın ve Neoliberal İktidarın Yeni Bir Eleştirisi İçin: Veblen ve Foucault ile Birlikte Düşünmek

For a New Critique of Neoclassical Economics and Neoliberal Power: Thinking with Veblen and Foucault

Özet

Neoliberalizm belirli bir iktisadi politika demetinin ötesinde kompleks bir iktidar yapısı olarak düşünüldüğünde iktidar yapılarının ve ilişkilerinin çeşitliliği neoliberal iktidarın tahlilinin ve eleştirisinin kapsamını doğal olarak genişletir. Üstelik iktidar ve bilgi arasındaki kopmaz bağ bu analizin içine kaçınılmaz olarak yerleştiğinde tahlilin ve eleştirinin kapsamı daha da genişlemektedir. Bugün neoliberal iktidarın erken ve geç versiyonlarıyla temel hakikat kaynağı ve iktidar bilgisi olan neoklasik iktisadın politik ve yöntemsel eleştirel tahlili iktisat disiplininin ötesine uzanmayı gerekli kılmaktadır. Neoliberalizmi bir iktidar-bilgi kompleksi olarak değerlendiren bu yazı Thorstein Veblen’in kurumsalcı ve evrimselci iktisadı ile Michel Foucault’nun iktidar ve yönetimsellik analitiğini bir arada düşünmeyi denemektedir. İki eleştirel düşünürün yazılarında neoklasik iktisadın eleştirisine daha fazla yer veren kişi terimin isim babası olan Veblen’dir. Ortak noktaları ise neoklasik iktisadı iktisadi eleştirinin sıradan bir konusu olarak ele almamalarıdır. Her iki eleştirmen için iktidar/kültür/kurum ve bilgi birbirlerinden ayrılamaz ve simbiyotik ilişkileri içinde anlaşılabilir. İnsan eylemini ve toplumsal ilişkileri konu edinen Veblen’in ve Foucault’nun kuramsal ve analitik çerçevesinde neoklasik iktisadın güncel bir eleştirisi neoliberal iktidar kompleksine karşı yükselen mücadele ve direnişlere dinamik ve eyleme dönük bir eleştirel güç olarak katılabilmektedir.

Abstract

Considering neoliberalism as a complex power structure beyond a certain set of economic policies, the diversity of power structures and relations naturally extends the scope of analysis and criticism of the neoliberal power. Moreover, when the inextricable link between power and knowledge is inevitably embedded in this analysis, the scope of the analysis and criticism expands more. The political and methodological critical analysis of neoclassical economics, which, with its early and late versions, is the main source of truth and knowledge-power of neoliberal power today, necessitates going beyond economics discipline. Considering neoliberalism as a power-knowledge complex, this essay attempts to think together Thorstein Veblen’s institutional and evolutionary economics and Michel Foucault’s analytics of power and governmentality. In the writings of both critics, it is Veblen, the father of the term, who is more involved in the critique of neoclassical economics. What they have in common is that they do not consider neoclassical economics as an ordinary subject of the economic critique. For both critics, power/culture/institution and knowledge are inseparable and understandable in their symbiotic relationship with each other. Within the theoretical and analytical frameworks of Veblen and Foucault, which are engaged with human action and social relations, a contemporary critique of neoclassical economics as a dynamic and action-oriented critical force has the potential to participate in the rising struggles and resistance against the neoliberal power complex.