Viral Hepatit B Hastalarında İlk Tedavi Öncesi Revers Transkriptaz İnhibitörü Nükleozid Analoğu İlaç Direnç Profilinin Belirlenmesi

Determination of Reverse Transcriptase Inhibitor Nucleoside Analogue Resistance Profile in Pretreatment Phase of Patients with Viral Hepatitis B

Özet

Hepatit B virüsü (HBV), viral hepatit B hastalığının etkeni olan bir DNA virüsüdür. Hepatit B bulaşıcı bir enfeksiyondur ve halen tüm dünyada önemli bir sağlık sorunudur. Enfeksiyon kronikleştiği zaman karaciğerde fibrozis, siroz ve/veya hepatoselüler karsinoma gibi ciddi hastalıklara neden olabilmektedir. Tedavisinde intravenöz yol ile verilen interferon/pegile interferon veya oral yoldan verilen lamivudin, adefovir, entekavir, telbivudin, tenofovir gibi nükleozid/nükleotid analoğu ilaçlar kullanılmaktadır. Ancak HBV’nin replikasyon stratejisi ve biyolojik özelliklerinden dolayı, zamanla ilaçtan ilaca değişiklik göstermekle birlikte, farklı oranlarda bu ilaçlara karşı antiviral dirence neden olan mutasyonlar ortaya çıkmaktadır. Bu şekilde dirençli hale gelen virüslerin hastalardan sağlam bireylere bulaşabilme olasılığı bulunmaktadır. Bu nedenle tedavi öncesinde de ilaca dirençli HBV ile enfeksiyon gelişme olasılığı bulunmaktadır. Antiviral direnç mutasyonları; i) nükleozid analoğu (NA) ilişkili mutasyonlar, ii) primer ilaç direnci mutasyonları, iii) sekonder/telafi edici mutasyonlar, iv) varsayılan antiviral direnç mutasyonları ve tedavi öncesi varyasyonları olmak üzere dört kategoriye ayrılmıştır. Özellikle son dönemdeki çalışmalar varsayılan mutasyonlar ve tedavi öncesi varyasyonlar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çalışmada, NA tedavisi almış ve almamış kronik hepatit B (KHB) hastalarında antiviral direnç profillerinin daha iyi anlaşılması ve buna bağlı olarak ortaya çıkan gereksiz ilaç kullanımı, yan etki ve ekonomik zararları önemli ölçüde minimalize edecek sonuçlara ulaşmak amaçlanmıştır. Çalışmaya NA ilaçlardan biriyle tedavi edilmiş 72 hasta ve herhangi bir NA ilaç ile tedavi edilmemiş 52 hasta olmak üzere toplam 124 hasta dahil edilmiştir. Bu bireylere ait plazma örneklerinden DNA izole edilerek, HBV genomunda tüm nükleozid analoglarının bağlandığı, revers transkriptaz bölgesi içerisinde yer alan B, C ve D alan bölgelerini içine alan 511 baz çift (bp)’lik DNA bölgesi ‘nested’ polimeraz zincir reaksiyonu (nPCR) ile çoğaltılarak DNA dizi analizi gerçekleştirilmiştir. Tedavi alan 72 hastanın 13 (%18.05)’ünde ve tedavi almamış 52 hastanın 18 (%34.61)’inde farklı mutasyonlar belirlenmiştir (p< 0.05). Hasta örneklerinin hiçbirinde rtI169T, rtA181T/V, rtT184A/C/F/G/I/L/M/S, rtA194T, rtS202C/G/I, rtM204I/V/S, rtN236T, rtM250I/L/V ve rtV173L gibi primer ilaç direnci ile ilişkili mutasyonlar belirlenememiş olmakla birlikte, revers transkriptaz geninin B, C, D ve E alan bölgelerinde belirlediğimiz rtR164R, rtG165D/A, rtG172Q, rtS176N, rtF178V, rtA181G, rtS185N/G/C, rtV207M, rtQ215H/S, rtL231V, rtI233K, rtN238S, rtV253T, rtC256G/S ve rtI266R/V mutasyonlarının ilaç direnciyle ilişkili olma potansiyeli gözlenmiştir. Çalışmamızdaki bulgular kapsamında tedavi öncesi varyasyonların tespit edilmesi ile daha iyi tedavi yönetimi için doğru antiviral ilacı seçmede yardımcı olabileceğini düşündüğümüz veriler elde edilmiştir.

Abstract

HBV is a DNA virus and the causative agent of hepatitis B infection. Hepatitis B is a contagious disease and is still a major health problem all over the world. When the infection become chronic, it may cause serious diseases such as fibrosis, cirrhosis and/or hepatocellular carcinoma. Interferon/pegylated interferon by intravenous route and nucleoside/nucleotide (NA) analogues such as lamivudine, adefovir, entecavir, telbivudine and tenofovir given by oral route are used in the treatment. Antivirals given by oral route are mostly preferred in the treatment. However, because of the replication strategy and biological properties of HBV, mutations that cause antiviral resistance against these drugs can occur at different rates, although they can vary from drug to drug over time. It is possible that drug resistant virus may transmit from patient to healthy individuals. Therefore, there is a possibility of infection with drug-resistant HBV before treatment. Antiviral resistance mutations are divided into four categories; i) Nucleos(t)ide analog resistance (NAr)-related mutations, ii) primary drug resistance mutations, iii) secondary/compensatory mutations, iv) putative antiviral resistance mutations and pre-treatment variations. Recent studies have focused particularly on putative mutations and pre-treatment variations. The aim of this study was to better understanding of the antiviral resistance profiles of chronic hepatitis B (CHB) patients treated and untreated with NA, and help to prevent unnecessary drug use, minimize the side effects and economic damages. A total of 124 patients who have received nucleoside analog (NA) drug treatments (n= 72) and patients without NA treatment (n= 52) were included in the study. Viral DNA was isolated from the plasma samples of the patients. A DNA fragment, which is 551 bp, was amplified and sequenced including the binding side of all nucleoside analogs containing the B, C and D domains located in the reverse transcriptase region in the HBV genome. Different types of mutations were detected in 13 (18.05%) of 72 treated patients and in 18 (34.61%) of 52 untreated patients (p< 0.05). Primary drug resistance mutations such as rtI169T, rtA181T/V, rtT184A/C/F/G/I/L/M/S, rtA194T, rtS202C/G/I, rtM204I/V/S, rtN236T, rt M250I/L/V and rtV173L were not detected in any of the patient samples. However, potential drug resistance mutations such as rtR164R, rtG165D/A, rtG172Q, rtS176N, rtF178V, rtA181G, rtS185N/G/C, rtV207M, rtQ215H/S, rtL231V, rtI233K, rtN238S, rtV253T, rtC256G/S and rtI266R/V were detected in untreated patient samples in B, C, D and D domains of reverse transcriptase region. Our results have suggested that the detection of pretreatment variations could be helpful for choosing the correct antiviral drug for the better treatment management.