Viridans streptokokların laboratuvar tanısında klasik ve yeni yaklaşımlar

Özet

Viridans grubu streptokoklar (VGS), koyun kanlı agarda alfa-hemolitik koloniler oluşturan, gram-pozitif kok şeklinde mikroorganizmalardır. Oral kavitede, üst solunum yollarında, gastrointestinal sistemde, ürogenital bölgede ve deride normal flora olarak yer alırlar. Diş ile ilgili girişimlerden sonra bakteriyemi, endokardit, menenjit ve septisemi yapabilirler. Taksonomik sınıflandırılmaları ve tür isimlerinin değişmesi nedeniyle VGS’lerin tanımlanması güçlük yaratmaktadır. Biyokimyasal reaksiyonlar ve 16S rDNA dizilerine göre VGS’ler 5 grupta (Sanguinis, Mitis, Mutans, Salivarius, Anginosus) incelenmektedir. Mitis grubunda Streptococcus pneumoniae’nın yer alması, bu gruptaki VGS’ler ile ilgili çalışmaları önemli kılmıştır. Aynı anatomik bölgede yer aldıkları için, Streptococcus mitis, Streptococcus oralis ve S.pneumoniae arasında gen alışverişi, transformasyon ve lizis mekanizması ile her zaman devam etmektedir. Bu mekanizmalar kapsül ve antibiyotik direnç genlerinin değişiminde önemli rol oynamaktadır. VGS’lerin tanımlanmasında kültür yöntemi ilk basamak olup, çeşitli hasta örneklerinin koyun kanlı besiyerine ekilmesi ve burada özellikle alfa-hemolitik koloniler görülmesiyle ileri incelemeler başlamaktadır. Gram-pozitif kokların mikroskopta görülmesi, istisnalar olsa da optokine dirençli ve safrada çözünmeyen koloniler, ileri tanımlama için ipuçları vermektedir. Daha sonra biyokimyasal testler, otomatize tanı sistemleri ve moleküler yöntemlerle VGS izolatlarının tür adı konulmaktadır. VGS tanı basamakları, gittikçe artan penisilin ve eritromisin direnci nedeniyle antibiyotik duyarlılık testleriyle son bulmaktadır. Bu derleme yazıda, VGS’lerin sınıflandırılması, mitis grubu streptokokların S.pneumoniae ile olan benzerliklerinin ve viridans streptokokların laboratuvar tanı yöntemlerinin irdelenmesi amaçlanmıştır.

Abstract

Viridans group streptococci (VGS) are gram-positive microorganisms that can form alpha-hemolytic colonies on sheep blood agar. They reside as normal flora in oral cavity, respiratory, gastrointestinal, urogenital tract and on skin. They can cause bacteremia, endocarditis, meningitis and septicemia following dental procedures. The diagnosis of VGS are difficult since the taxonomic classification and species names may change due in time. Viridans group streptococci are classified into 5 groups (Sanguinis, Mitis, Mutans, Salivarius, Anginosus) according to biochemical reactions and 16S rRNA sequencing. Since Streptococcus pneumoniae is a member of the Mitis group, the other important species in this group deserves investigation. Genetic exchange between Streptococcus mitis, Streptococcus oralis and S.pneumoniae by transformation and lysis mechanisms occur continously as they share the same anatomical region. These mechanisms play role in exchanging capsular and antibiotic resistance genes between these species. The cultivation of VGS usually starts with the inoculation of various patient specimens into sheep blood agar and the detection of alpha-hemolytic colonies. Observation of gram-positive cocci microscopically, the detection of optochin-resistant and bile insoluble colonies with few exceptions are the further important steps in laboratory diagnosis. VGS are then identified at species level by using biochemical reactions, automated diagnostic systems and molecular methods. The last step in the laboratory diagnosis of VGS is antibiotic susceptibility testing which is of outmost importance as penicillin and erythromycin resistance are on rise. In this review article, classification of VGS, similarities between S.pneumoniae and Mitis group streptococci and the laboratory diagnosis of VGS have been discussed.