Dumlupınar Üniversitesi Evliya çelebi eğitim ve araştırma hastanesinde hepatit B serolojik testlerinin uygunsuz kullanımı, Kütahya

Inappropriate use of serological tests for hepatitis B virus in Evliya Celebi education and Research Hospital of Dumlupinar University, Kutahya

Özet

Ciddi klinik tablolara yol açması ve kronikleşmesi nedeniyle hepatit B virusu (HBV) enfeksiyonunun tanısında laboratuvar testlerinin doğru kullanılması ve yorumlanması oldukça önemlidir. Tüm HBV belirteçleri için serolojik testlerin kullanılması yüksek maliyet, iş gücü ve zaman kaybına yol açtığından, bu amaçla tanısal algoritmalardan yararlanılır. Bu retrospektif çalışmada, HBV enfeksiyonu serolojisinde uygunsuz test istemlerinin sayısı ve oluşturduğu mali yükün belirlenmesi, ayrıca gereksiz test istemlerinin nedenlerinin ve çözüm yollarının tartışılması amaçlanmıştır. Gereksiz test istemlerinin belirlenmesi amacıyla; 2011-2013 yılları arasında, Dumlupınar Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Mikrobiyoloji Laboratuvarının üç yıllık kayıtları incelenmiş ve 179.640 hepatit B serolojik testi değerlendirmeye alınmıştır. Aynı günde birden fazla istenen tüm serolojik testler, aşılı ya da doğal bağışıklığı olan hastalardan istenen HBeAg, anti-HBe ve anti-HBc IgM testleri uygunsuz test istemi olarak değerlendirilmiştir. Gereksiz test istemlerinin ana nedenleri; zaman kısıtlılığı nedeniyle Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS)’nde önceki HBV test sonuçlarına bakamama, HBYS kullanımındaki zorluklar, test sonuçlarına güvensizlik, tanısal algoritmaların bilinmemesi, testlerin sekreter ve hemşire gibi yardımcı personel tara- fından istenmesi, HBV aşısının sorgulanmaması ve defansif tıp nedeniyle tarama amaçlı testlerin istenmesi olarak belirlenmiştir. Bu nedenleri araştırmak ve tanısal algoritmaların bilinme düzeyini öğrenmek amacıyla hazırlanan anket soruları, 3 yıl içinde 100’den fazla uygunsuz istem yapan kliniklerde çalışan 146 doktora dağıtılmış ve doldurmaları istenmiştir. Gereksiz yapılan toplam HBV enfeksiyonu serolojik test sayısı 5415 (%3.01) olup, SUT (SGK Sağlık Uygulama Tebliği) fiyatlarına göre 3 yıl içinde hastane- mize getirdiği toplam mali yük 42.256 TL’dir. En çok uygunsuz test isteminin sırasıyla HBeAg (%44.86), anti-HBe (%37.75) ve anti-HBc IgM (%37.41) testlerinde olduğu belirlenmiştir. En çok dahiliye, kadın hastalıkları ve doğum, genel cerrahi ve kardiyoloji birimlerinden gereksiz istem yapılmıştır. Çalışmamızda, ankete katılmayı kabul eden 100 klinisyenin yanıtları değerlendirildiğinde, en sık gereksiz istem nedenleri sırasıyla; servise yatan hastalardan tarama amaçlı hepatit testlerinin istenmesi (%96), yardımcı personel tarafından istem yapılması (%62), cerrahi öncesi yapılan taramalar (%53) ve tanısal algoritmalar hakkında bilgi eksikliği (%42) olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, HBV enfeksiyonu serolojisinde ekonomik zarara ve iş gücü kaybına neden olan gereksiz test istemlerinin önlenmesi için, testlerin tanısal algoritmalar kullanılarak kısıtlanması ve bu konuda hizmet içi eğitimlerin verilmesi, yardımcı personel tarafından istemlerin yapılmasının önlenmesi, HBYS ile önceki test sonuçlarının klinisyenlere aktif olarak bildiriminin sağlanmasının gerekli olduğu düşünülmüştür. Bu önlemler hastanın erken ve doğru tanı almasını sağlayacak ve aynı zamanda oluşan mali kaybı azaltacaktır.

Abstract

Since hepatitis B virus (HBV) infections may cause serious clinical symptoms and become chronic, the appropriate use and interpretation of laboratory tests in diagnosis is crucial. Implementation of serologi- cal tests for all HBV markers leads to high cost, labour force and time loss, so diagnostic algorithms are used for this purpose. The aims of this retrospective study were to detect the number of unnecessary test requests in HBV infection serology and financial burden as its consequence and to find out the reasons and ways of solutions. Three-years records of microbiology laboratory of Dumlupinar University Evliya Celebi Training and Research Hospital, Kutahya, Turkey, between 2011-2013 were analysed for the detection of unnecessary test requests and a total of 179.640 HBV serological test results were evaluated. Serological tests requested more than one on the same day and HBeAg, anti-HBe and anti-HBc IgM tests required from the patients with natural immunity or vaccinated ones were considered as unnecessary test requests. The main reasons of unnecessary test requests were detected as follows; unable to check the previous HBV test results in HIMS (Hospital Information Management System) owing to restricted of time, not being friendly user of HIMS, not trusting the test results, not knowing diagnostics algorithms, requiring of the tests by secretaries or other staff like nurses, not questioning HBV vaccination and requiring screening tests because of the defensive medicine. Survey questions prepared to search these reasons and awareness level of diagnostic algorithms were handed and asked to fill out 146 physicians working at clinics which made over 100 unnecessary requests in 3 years. Total numbers of unnecessary requested serological HBV tests were 5415 (3.01%) and total financial burden for our hospital in three years was 42.256 TL (18.373 USD) according to the notifications of Turkish Social Security Institution. It was determined that the most unnecessary test requests were HBeAg (44.86%), anti-HBe (37.75%) and anti-HBc IgM (37.41%). The most unnecessary test requests were made by internal medicine, obstetrics and gynaecology, general surgery and cardiology clinics, respectively. According to questionnaires filled by the 100 clinicians, the most common causes of unnecessary tests were hepatitis test requests from hospitalized patients for screening (96%), the tests required by secretary or nurse (62%), pre-surgical screening tests (53%) and lack of knowledge about diagnostic algorithms (42%). In conclusion, it is suggested that test requests should be restricted by using screening algorithms and in-service training should be provided, tests required by secretary or nurse should be stopped and previous test results should be conveyed to the clinicians actively through HIMS in order to prevent unnecessary test requests causing economic and workforce loss in HBV infection serology. These measures can provide early and true diagnosis for the patients and also will reduce the economic loss.