Karbapeneme Dirençli Acinetobacter baumannii Enfeksiyonlarının Tedavisinde Kullanılan Çeşitli Antibiyotik Kombinasyonları ve İn Vitro Sinerji Test Sonuçları (2002-2016)

Various Antibiotic Combinations Against Carbapenem Resistant Acinetobacter baumannii Infections and In Vitro Synergy Test Results (2002-2016)

Özet

Karbapeneme dirençli Acinetobacter baumannii başta ventilatörle ilişkili pnömoni ve kan akımı enfeksiyonları olmak üzere hastane kaynaklı çeşitli enfeksiyonlara neden olan bir bakteridir. Bakterinin çoklu antibiyotik direnci tüm dünyada olduğu gibi merkezimizde de önemli bir sorundur. Tedavide kullanılacak seçeneklerin azalması kombinasyon tedavilerini gündeme getirmektedir. Tedavilerin seçiminde in vitro sinerji testlerinin yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, karbapeneme dirençli A.baumannii enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan antibiyotik kombinasyonları ve bu kombinasyonların in vitro sinerji test sonuçlarının sunulması amaçlanmıştır. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Erişkin ve Onkoloji Hastanelerinde yatan hastaların çeşitli klinik örneklerinden elde edilen, Ocak 2002-Aralık 2016 tarihleri arasında Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı konsültan hekimleri tarafından sinerji testleri yapılması istenen hastane enfeksiyonu etkeni karbapeneme dirençli 71 A.baumannii izolatı dahil edilmiştir. Her hastanın sadece bir izolatı incelemeye alınmıştır. Sinerji testi E-test yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Sinerji testi istenen toplam 71 izolatın 41 (%58)’i yoğun bakım ünitelerinde, 30 (%42)’u servislerde yatan hastaların klinik örneklerinden izole edilmiştir. Örneklerin 23’ü bronkoalveoler lavaj (BAL) sıvısı, 18’i püy, 14’ü derin trakeal aspirat, altısı santral venöz kateter, beşi kan, kalan beşi çeşitli diğer örneklerden oluşmuştur. Her kombinasyon için fraksiyonel inhibisyon konsantrasyon (FIC) indeksi hesaplanmış ve sonuçlar sinerjik, additif, indiferan (farksız) ve antagonist olarak yorumlanmıştır. Toplam 38 farklı antibiyotik kombinasyonu test edilmiştir. Kullanılan kombinasyonlar sinerji saptanma sıklığına göre sırasıyla meropenem-kolistin (11/12), meropenem-amikasin (7/9), meropenem-tobramisin (9/13), rifampisin-kolistin (7/11) ile sefoperazon/sulbaktam-tobramisin (8/16) ve sefoperazon/sulbaktamamikasin (5/10) olarak belirlenmiştir. Tigesiklin-kolistin (2/6), meropenem-tobramisin (3/13), sefepimtobramisin (4/19), rifampisin-kolistin (2/11) kombinasyonları sırasıyla antagonist saptanma sıklığı en fazla olan kombinasyonlar olarak gözlenmiştir. Merkezimizde bakterinin yıllar içinde değişen ve artan antibiyotik direnci nedeniyle farklı antibiyotik kombinasyonlarının tedavide kullanıldığı göze çarpmaktadır. Farklı antibiyotik kombinasyonlarının seçimi yapılırken duyarlılık testlerinin yanı sıra sinerji testlerinden faydalanılmaktadır. Ancak kombinasyonların sinerjik etkinliğinin genellenebilirliği kısıtlıdır. Etkinlik yıllar içinde ve izolattan izolata değişkenlik gösterebilmektedir. Bu çalışmaların belirli aralıklarla tekrarlanması önemlidir. Buna ek olarak, in vitro laboratuvar sonuçları ile in vivo klinik uyum arasındaki korelasyonu değerlendiren ileri çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract

Carbapenem resistant Acinetobacter baumannii is a bacterium that causes various hospital acquired infections, primarily ventilator-associated pneumonia and bloodstream infections. The multidrug resistance problem of the bacteria all over the world, is also a problem in our center. As the treatment options are decreasing combination therapies become a current issue. It is believed that in vitro synergy tests may guide to the selection of antibiotic combinations. The aim of this study was to present the antibiotic combinations used in the treatment of carbapenem resistant A.baumannii infections and the synergy test results of these combinations. A total of 71 carbapenem-resistant A.baumannii isolates from various clinical samples of patients in Hacettepe University Adult and Oncology Hospitals was included in the study. All isolates were from nosocomial infections that were being requested for synergy testing by the consulting physicians in the Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology between January 2002 and December 2016. Only one isolate from one patient was included in the analysis. The synergy test for these isolates was performed by E-test method. Of the total, 41 (58%) isolates were from various clinical samples of patients in intensive care units and 30 (42%) were from patients in different wards. Twenty-three of the isolates were obtained from bronchoalveolar lavage (BAL) fluid, 18 from pus, 14 from deep tracheal aspirate, 6 from central venous catheter, 5 from blood and 5 from other various samples. The fractional inhibition concentration (FIC) index for each combination was calculated and the results were interpreted as synergistic, additive, indifferent and antagonist. A total of 38 different combinations of antibiotics were tested. According to the frequency of synergistic activity, the combinations were; meropenem-colistin (11/12), meropenem-amikacin (7/9), meropenem-tobramycin (9/13), rifampicincolistin (7/11), cefaperazone-sulbactam-tobramycin (8/16) and sefaperazon-sulbactam-amikacin (5/10). The most common antagonistic combinations were tigecyclin-colistin (2/6), meropenem-tobramycin (3/13), cefepim-tobramycin (4/19), rifampicin-colistin (2/11) combinations. In our center, different combinations of antibiotics are being used for the treatment of carbapenem-resistant A.baumannii due to the changing and increasing antibiotic resistance of the bacteria over the years. Sensitivity tests as well as synergy tests are used when selecting different combinations of antibiotics. However generalizability of the synergistic effect of combinations is limited. It is important to repeat these studies at regular intervals. In addition there is also a need for further studies to evaluate the correlation between in vitro laboratory results and in vivo clinical compliance.