Koronavirüs ve Biyopolitika Tartışmaları: Agamben ve Foucault

Özet

Yaklaşık sekiz aydır dünya gündeminin en önemli maddesi olma özelliğini koruyan Koronavirüs salgını, bir taraftan yarattığı sağlık sorunları üzerinden tıp çevrelerinde, diğer taraftan salgını önlemek amaçlı alınan tedbirlerin yarattığı ekonomik, toplumsal ve siyasi sonuçları üzerinden de siyaset bilimi çevrelerinde yoğun bir tartışmaya zemin oluşturmuştur. Salgına karşı hayata geçirilen izolasyon, karantina, sokağa çıkma yasağı, seyahat kısıtlamaları, toplu etkinliklerin yasaklanması vb. uygulamalar, Fransız düşünür Michel Foucault’nun geliştirdiği “biyopolitika” kavramını yeniden gündeme getirmiştir. İtalyan düşünür Giorgio Agamben’in salgının henüz başlarında, 26 Şubat 2020 tarihinde, İtalya’daki önlemler üzerine kaleme aldığı kısa bir yazı, siyaset felsefesi çevrelerinde geniş yankı uyandırmıştır. Agamben yazısında, genel teorik yaklaşımına paralel bir şekilde, “varsayımsal” olarak nitelendirdiği salgın karşısındaki önlemlerin abartılı olduğunu, iktidarın istisna hâlini hayata geçirmek ve sürekli kılmak için salgını bir bahane olarak kullandığını öne sürmüş ve sonrasında yazdığı yazılarla da bu tezini derinleştirmiştir. Agamben’in hayli çarpıcı ilk yazısı, onu hastalığın ciddiyetini anlamamaktan, komplo teorisyenliğine, Foucault’dan devraldığı “biyopolitika” kavramını ters yüz etmekten, kendi teorisini pratik olgulara dayatmasına kadar uzanan geniş bir çerçevede eleştiriye tabi tutulmuştur. Bu bağlamda, Agamben’in biyopolitika analizinin Foucault’nun analiziyle ne derece örtüştüğü ve ayrıştığı, diğer taraftan yine Agamben’in biyopolitika analizinin, salgın karşısında alınan tedbirlere ilişkin kaleme aldığı yazılarındaki iddialarıyla ilintisinin incelenmesi, konu hakkındaki tartışmaları anlamak açısından önem taşımaktadır.

Abstract

The coronavirus epidemic, which has been the most important item on the world agenda for about eight months, has created a basis for intense discussion in medical circles due to the health problems it creates, and also in political science circles on the economic, social and political consequences of the measures taken to prevent the epidemic. Isolation against the epidemic, quarantine, curfew, travel restrictions, prohibition of collective events, etc. practices have brought the concept of "biopolitics" developed by the French philosopher Michel Foucault back to the agenda. A brief article by the Italian philosopher Giorgio Agamben on the measures in Italy at the beginning of the epidemic, on February 26, 2020, had wide repercussions in political philosophy circles. In his article, Agamben argued that the measures against the epidemic, which he described as "hypothetical", were exaggerated, in line with his general theoretical approach, that the government used the epidemic as an excuse to implement and perpetuate the state of exception, and later deepened this thesis with his writings. The very striking first article of Agamben has been subjected to a wide range of criticism, ranging from not understanding the severity of the disease, to conspiracy theorist, to reversing the concept of "biopolitics" inherited from Foucault, to imposing his own theory on practical facts. In this context, to what extent Agamben's biopolitical analysis coincides and diverges with Foucault's analysis, on the other hand, analyzing Agamben's biopolitical analysis in relation to his claims in his articles regarding the measures taken against the epidemic is important in terms of understanding the discussions on the subject.