Bayat, Çorum, tarım alanlarının verimlilik parametrelerinin yersel değişkenliğinin belirlenmesi

Determination of spacial variability of soil fertility parameters in ag-lands of Bayat District, Çorum

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Çorum ili Bayat ilçesine ait Kızılırmak kıyısında kalan bazı tarım alanlarında toprak verimlilik parametrelerinin yersel değişkenliğini grit yöntemiyle alınan kompozit toprak örneklerinde yapılan analizlerle belirlemek ve haritalamaktır. Yöntem ve Bulgular: Kompozit yüzey toprağı örnekleri 700x700 m mesafeyle oluşturulan gritlerin kesişim noktalarından alınmıştır. Topraklarda pH, EC, kireç (%), organik madde (%), toplam azot, yarayışlı fosfor, değişebilir Ca, K ve Na ve toprak bünyesi gibi parametreler belirlenmiştir. Daha sonra bu parametrelerin yersel değişkenliği kriging yöntemiyle modellenerek yersel değişim haritaları oluşturulmuştur. Genel Yorum: İncelenen parametrelerden K, Na, P, N, kireç, pH, kil ve kumun mesafeye bağımlı bir değişiklik gösterdiği belirlenmiştir. Diğer parametreler ise nugget model göstermiştir. Toprakların genelinde fosfor yetersizliği gözlenmiştir. pH ve EC’nin çalışma alanında önemli bir problem oluşturmadığı gözlenmiştir, fakat zamanla güney batı kesimlerinde yıkanmaya bağlı tuzluluk riski bulunmaktadır. Çalışmanın Önemi ve Etkisi: Topraklarda yersel değişkenliğin bilinmesi girdi kullanımının daha etkin olmasını ve tarımsal uygulamaların çevreye duyarlı olmasını sağlamaktadır.

Abstract

Aims: The aim of this study was to determine and map the spatial variability of soil fertility parameters in soil samples taken by grit method in some agricultural areas in the vicinity of Kızılırmak river in Bayat district of Çorum. Methods and Results: Composite surface samples were taken from intersects of the grits assigned at 700x700 m distance. Soil fertility parameters such as pH, electrical conductivity (EC), organic matter, total nitrogen, available phosphorus, exchangeable Ca, K, Na and soil textural fractions were determined in the soils. Then, the spatial variability of these parameters was modelled with the kriging methods and spatial maps were generated. Conclusions: It was determined that K, Na, P, N, carbonate content, pH, clay and sand showed a spatial variation. The rest of the measured parameters had the nugget model. The phosphorus deficiency was observed as a common fertility problem in the soils. It has been revealed that pH and EC do not currently pose a significant problem in the study area, but there was a salinization risk in the South East part due to leaching of soluble salts. Significance and Impact of the Study: Determination of the spatial variability in the soil ensures better input management and can enable agricultural practices to be more environmentally friendly.