Pamukkale yöresi (Denizli) termal kaynaklarının hidrokimyasal ve izotopik incelenmesi

Özet

Ege Bölgesi'nin geniş dağılımlı olan aktif Kektonizması , büyük ölçekte horst ve graben yapıları ile temsil edilmektedir, Aktif tektonizmanın sonucu olarak, bir çok termal kaynak meydana gelmiştir. Bunlardan, ortalama yıllık sıcaklığı 35-36 °C olan Pamukkale Termal kaynakları karbeyazı rengi ile görsel açıdan önemli bir değere sahip olan, dünyanın en büyük traverten alanlarından birini oluşturmaktadır. Ortalama debisi 381.8 l/s, $Ca^{++}$ iyonu değeri 23 meq/l olan Pamukkale Termal kaynaklarının 400 mg/1 gibi yüksek miktarda çözünmüş CO2 gazı içerdiği saptanmıştır. Aynı yörede diğer önemli kaynak Karahayıt termal kaynağı ise 57 °C sıcaklığa sahip olup, Pamukkale Kaynağına göre nisbeten O18 izotopu açısından zenginleşme göstermektedir. İzotop örneklemelerinin analiz sonuçları kullanılarak, $\delta^{18}O$ -yükseklik ilişkisi değişimi, her 100 m için $\permill$ 0.31 olarak bulunmuştur. Hidrojeolojik incelemeler, çalışma alanındaki yeraltısuyu dolaşımı kavramsal olarak üç değişik sistem oluşturduğu göstermiştir. Bunlar; (1) güncel ve kısa süreli geçiş zamanına sahip nisbeten sığ dolaşımlı soğuksular; (2) daha uzun geçiş süresine sahip Pamukkale Termal suları, ve (3) en derin dolaşıma, sahip en uzun geçiş süreli Karahayıt termal sularıdır.

Abstract

Series of horst and graben features represent the wide spread tectonic activity of Aegean region. As the result, many thermal springs are existed at this area. Pamukkale thermal springs with an average annual temperature of 35-36 °C formed the largest white-snow travertine area which represents the most important nature beauty in the world. Pamukkale thermal springs discharge with an average of 381.8 l/s, Ca content of 23meq/l and dissolved CO2 of 400 mg/1. Karahayit spring which represents an other thermal water outlet in this region, discharge with an average temperature of 57 °C. Karahayit thermal waters have higher $O^{18}$ isotope content than Pamukkale springs. As the results of isotopic analyses, the relationship between $\delta^{18}O$ and elevation showed that the $\delta^{18}O$ rich has value of $\permill$ 0.31 for each 100m. Hydrogeological investigations showed that the groundwater have three different flow systems in the . These systems are: (1) shallow cold water flow with short residence time; (2) Pamukkale thermal waters with longer residence time; and (3) Karahayit thermal waters with deeper flow path and longer travel time.