Obruk baraj yerinin (Çorum) mühendislik jeolojisi açısından incelenmesi

Özet

Barajların eksen yeri, çevirme tüneli, enerji tüneli ve dolusavak güzergahındaki kaya kütlelerinin süreksizlikleri, bozunma derecesi, dayanımı, geçirimliliği vb. gibi mühendislik jeolojisi özellikleri incelenerek, karşılaşılabilecek sorunlar ile alınabilecek önlemler araştırılır. Bu çalışmada, Orta Anadolu'da, Çorum'un kuzeyinde Kızılırmak Nehri üzerinde inşa edilen Obruk Baraj yeri mühendislik jeolojisi açısından incelenmiştir. Baraj eksen yerinde yaklaşık 65 m kalınlığında alüvyon mevcuttur. Alüvyonun altında, çevirme ve enerji tünel güzergahında Eosen yaşlı bazalt bulunmaktadır. Bazaltın yatay ve düşey yöndeki dağılımının, yeraltısuyu seviyesinin belirlenmesi ve temsil edici karot örneklerinin alınması için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından açtırılan jeoteknik amaçlı sondajlardan yararlanılmıştır. Bazaltın jeolojik ve jeomekanik özellikleri ile ayrışma derecesi tektonizmaya bağlı olarak yakın mesafelerde değişiklik göstermektedir. Sondaj karotlarından ve yüzeyden alınan bazalt örneklerinin mineralojik, petrografik, fiziksel ve jeomekanik özellikler belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre eksen yerinin geçirimliliği belirlenmiş, tünelcilik açısından kaya kütle sınıflamaları yapılmış ve destek sistemleriyle ilgili öneriler getirilmiştir.

Abstract

Engineering geological properties of rock masses such as discontinuities, degree of weathering, strength and permeability, along the axis, diversion tunnel, power tunnel and spillway of dams are investigated in order to determine probable problems and necessary precautions before the construction. In this study, Obruk dam site, that has been constructed on the Kızılırmak River at the north of Çorum, Central Anatolia, has been investigated in terms of the mentioned engineering geological aspects. The thickness of the Quaternary alluvium at the dam site is about 65 m and it overlies the Eocene aged basalt basement. The diversion and power tunnels have been constructed in the basalts. In order to determine distribution of the basalt, both in horizontal and vertical directions some core samples were collected from the preliminary geotechnical boreholes drilled by the General Directorate of State Hydraulic Works, and depth of groundwater level was measured in these boreholes. The geological and geomechanical properties of the basalt is controlled by tectonism and weathering, and vary close distances. The mineralogical, petrographical, and geomechanical properties of the basalt core samples were determined. Based on the test results, the rock mass cropping out at the dam site were classified for tunneling and support systems were suggested.