Analitik hiyerarşi süreci kullanılarak akifer kirlenebilirliğinin değerlendirilmesi

Özet

Akifer kirlenebilirliği, genel anlamda, yüzeysel kirleticilerden kolay etkilenen alanlar olarak bilinmek- tedir. Akiferin tipi, litolojisi ve bulundurduğu yeraltısuyu derinliği kirlenebilirliği etkileyen en önemli parametreleri oluşturur. Kirlenebilirlik indeks teknikleri arasında en uygulanabilir kirlenebilirlik yönte- mi olan GOD model; akifer tipi (G), litoloji (O), yeraltısuyu derinliği (D) olmak üzere, üç hidrojeolojik parametreden oluşur. 0.1 den 1,0’e kadar değişik katsayıların çarpılması ile elde edilen indeks değerine göre beş kirlenebilirlik sınıﬂaması yapılabilmektedir. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), karar verme sürecindeki nitel ve nicel faktörleri birleştirme olanağını sağlayan güçlü ve kolay anlaşılır bir yöntem- bilimdir Bu çalışmada, AHS kullanılarak, GOD kirlenebilirlik indeksi parametreleri için ağırlık katsa- yıları geliştirilmiş ve üç hidrojeolojik parametre için alternatif aralıklar oluşturulmuştur. Bu amaçla, Coğraﬁ Bilgi Sistemi (CBS)’nde GOD-AHS kirlenebilirlik modeli kullanılarak Türkiye’nin batısında yer alan Küçük Menderes Havzası akifer sisteminin kirlenebilirliği değerlendirilmiştir.

Abstract

It is generally known that the aquifer vulnerability is sensible to contamination from surface contaminant. The aquifer type, aquifer lithology and depth to groundwater table are very important hydrogeological parameters to effects the aquifer vulnerability to pollution. The GOD model is very useful vulnerability technique among the other technique, which include mode of three following hydrogeological parameters: Groundwater Occurrence, Overlying Lithology and Depth to Groundwater table. Each hydrogeological parameter weight range from 0.1 to 1.0 and total GOD index value is calculated, multiplying by the weight of three hydrogeological parameters. According to vulnerability index value, the aquifer vulner- ability can be divided into ﬁve vulnerability classes. Analytic Hierarchy Process (AHP) is a methodology that presents a ﬂexible, easily understood way to assist the decision-maker in quantities and quantitative formulating problem. In this study, AHP is used to get the weight and the ranks of the GOD vulnerability criteria and alternatives. The GIS integrated GOD-AHP model is used to determine the surfacial aquifer vulnerability of Küçük Menderes Hydrogeological basin which is located western Turkey.