The muslim spiritual board of tatarstan, political-territorial transformation, and the changing character of tatar islam

Tataristan dini idare başkanlığı, siyasi-bölgesel dönüşüm ve tatar islamının değişen karakteri

Özet

Rusya Federasyonunun Müslüman çoğunluklu bölgesi olan Tataristan Cumhuriyeti, otuzuncu yılına doğru ilerlerken Sovyet sonrası dönemde İslami dirilişin vatanıdır. 1990lar boyunca Tatarlar İslamın dini davranış düsturlarından ziyade etnik-ulusal kültürün bir unsuru olarak daha esnek bir formunun uygulandığı bir topluluk olarak biliniyordu. Fakat son yıllardaki gelişmeler neticesinde Tataristan Cumhuriyetinin bu konudaki ünü, ilk olarak bölgeye özgü olarak kabul edilen muhafazakâr İslami geleneklerin yeniden yükselmesi ve ikinci olarak da dini temelciliğin etkisinin giderek artması sonucu önemli bir meydan okuma ile karşı karşıya kalmıştır. Bu makale değişen siyasi-bölgesel koşulların bu dönüşümde nasıl bir rol aldığını araştırmaktadır. Tataristan Dini İdare Başkanlığının uygulamaları göstermektedir ki 1990larda cumhuriyetin egemenlik arayışının bir parçası olan hükümet destekli bu kurum, bölgenin Tatarların bağımsız anavatanları olduğu vizyonuna da karşılık gelen şekilde İslami anlayışı geliştirdi. Geçen on yıldan fazla süre içinde, Rusya Federasyonu hızla yeniden merkezileşirken, verilen kurumsal destek de, merkezileşme politikaları bağlamında güçlü ve birleşik bir ülke vizyonuna uygun hale getirilen, daha kapsamlı bir çokuluslu Rus kimliğinin bir parçası olarak Rusyada geleneksel kabul edilen İslami uygulamalara kaydı. Böylece buradaki İslamın anlamı, Tataristanı anavatan kabul eden rakip vizyonlarla son şeklini almış oldu.

Abstract

The Republic of Tatarstan, a Muslim-majority region of the Russian Federation, is home to a post-Soviet Islamic revival now well into its third decade. Throughout the 1990s, the Tatars were recognized as practicing a liberal form of Islam, reported more as an attribute of ethno-national culture than a code of religious conduct. In recent years, however, the republics reputation for religious liberalism has been challenged, first, by a counter-revival of conservative Islamic traditions considered indigenous to the region and, second, by increasing evidence that religious fundamentalism has taken hold and grows in influence. This paper explores how changing political-territorial circumstances are implicated in this transformation. Analysis of practices and representations of the Muslim Spiritual Board of Tatarstan reveals that, as part of the republics sovereignty quest in the 1990s, this government-supported institution cultivated a preferred understanding of Islam that corresponded to visions of the region as the Tatars independent homeland. Over the past decade-plus, amid a rapid recentralization of the federation, support has shifted to Islamic practices deemed traditional to Russia as part of a broader multinational Russian identity crafted to fit visions of the country as a powerful, unified political space. Thus, the meaning of Islam in this place is mediated by competing visions of Tatarstan as a homeland.