Isfahan ' s dovecotes : Remarkable,edifices of Iranian vernacular architecture

Özet

Mimarlık mirası bugünün modern toplumunda asal konulardan biri olarak kabul ediliyor. Tarihsel bir ilgi nesnesi olmalarının yanısıra, mimari mirasa ait yapıların turizmin ve dinlencenin önem kazandığı günümüz toplumunda birer cazibe merkezi oluşturarak ekonomiye de katkıda bulunduklarını savlamak yanlış olmaz. Dolayısıyla tarihi yapıları korumak yalnızca bir kültürel gereklilik değil, bir ekonomik gelişme talebi olarak kabul edilmelidir. Burada öteki farklı kültürel miras ögeleri gibi, güvercinlikler ve güvercin yuvaları da İran mimarlığı için çok önemli bir unsurdur. Safeviler dönemine tarihlenebilecek yüzlerce güvercinlik bugün İsfahan yakınlarında hala ayakta durmaktadır. İran’daki sivil mimarlık yapılarına iyi bir örnek oluşturan güvercinlikler, tıpkı yeraltı kanal sistemi olan kanatlar (qanat) gibi, kent dışı yakın çevresinin sürdürülebilirliğini sağlayarak İsfahan’da bir kentsel merkezin ortaya çıkışını temin etmiştir. Güvercin dışkısını toplamak amacıyla inşa edilen kuleler, yerel kazanç için önemli bir kaynak oluşturmuştu: Çoğunlukla beyaz sıva ile süslenmiş olan bu kulelerin her biri binden fazla güvercine yuva oluşturuyor; yıllık gübre hasadı ise, arazi gübrelemekte ve İsfahan’ın ünlü tabakhaneleri tarafından tabaklamakta kullanılıyordu. Azot yoksulu İsfahan toprakları bu yolla verimli kılınırken, efsanevi İsfahan karpuz-kavunları da bu gübreye dayanıyordu. Kimyasal ve yapay türdeki gübrelerin gelişmesi karşısında, İsfahan’da güvercin gübresi kullanmak artık ne ekonomik ne de pratik kabul edilmekte. Ancak İsfahan güvercinliklerinin birer doğal gübre toplama mekanı olarak dönüşümü ima eden fiziksel yapıları, insantekinin doğa ile birlikteliğini vurgulamayı sürdürecek.