The hexagonal basin at komana: a preliminary architectural study

Özet

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yerleşim Arkeolojisi Lisansüstü Programı’ndan B. Erciyas başkanlığındaki bir ekip, 2004 ve 2008 yılları arasında, Hellenistik Dönem’de Mithradates Krallığı topraklarında kalan, günümüzde ise Tokat’ın 9 km kuzey doğusunda yer alan Komana’da kapsamlı ve yoğun araştırmalar yapmışlardır. Çalışmalar sırasında, tarlalar arasında ikizkenar yamuk biçimindeki bir terasta yer alan, altıgen bir su yapısı bulunmuştur. Bu yapının işlevi kesin olarak tanımlanamamış olmakla birlikte, duvarlarına bağlanan toprak borular ve tabanındaki su giderleri yapının suyla ilişkili bir işleve sahip olduğunu akla getirmektedir. Bu makalede su yapısının inşası, planı, mimari ve arkeolojik bağlamı, işlevi ve tarihi ayrıntılı olarak irdelenmektedir. Komana’daki altıgen su yapısı mimari biçimi, tarihi ve topografik konumu ile ilgili olarak önemli sorunsallar sunmaktadır. Ancak yapı, aynı zamanda Orta Karadeniz Bölgesi’nin yanı sıra genel olarak Klasik Dönem arkeolojisi ve mimarlığı hakkında da önemli bir bilgi kaynağıdır. Böyle bir yapı üzerine yapılacak çalışılmanın belirli sınırlamaları vardır ve bu nedenle sonuçların geçici olması kaçınılmazdır. Bununla beraber, eldeki bilginin paylaşılması ve belgelenmesi için bir ön yayın, arazi sürekli bir yok olma tehditi altında olduğundan, yaşamsal önemdedir.

Abstract

Komana, 9 km northeast of modern day Tokat in the ancient Kingdom of Mithradates of the Hellenistic period, is mostly known from 19th century travellers’ accounts, and the ancient author Strabo’s Geography. However no proper archaeological investigation has been carried out until 2004. Between 2004 and 2008, a team from the Graduate Program in Settlement Archaeology at the Middle East Technical University, led by B. Erciyas, conducted extensive and intensive surveys, geophysical prospection, archival study as well as an architectural study at a possibly Roman or Byzantine structure within the urban boundaries of the ancient site. The exact function of this hexagonal structure could not be identified, however the terracotta water pipes reaching into the walls and the water outlets on its floor suggested a function related to water. The construction, plan, architectural details as well as its function will be discussed in this article.