Urban evolution of the city of doha: An investigation into the impact of economic transformations on urban structures

Dohanın kentsel evrimi: Ekonomik dönüşümün kentsel yapılar üzerindeki etkisine bir örnek

Özet

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında ilk kentleşme dönemini yaşayan Katar, bunu büyük ölçüde petrol ürünlerinin artan üretimine borçludur. Bugün ekenomisini canlandırmak ve çeşitlendirmek için giriştiği yeni kalkınma stratejileri, ikinci bir kentsel dönüşümün yaşanmasına yol açmakta. Sonuç olarak, yirminci yüzyılın ortalarındaki küçük balıkçı köyünün bugün bölgenin de merkezi olmaya soyunan 1,5 milyon nüfuslu bir kente dönüşmesinin nedeni budur. Yazı Katarın başkenti Dohanın yaşadığı kentsel dönüşümü Henri Lefèbvrein mekan üretimi kuramına dayanarak deneysel biçimde çözümlemektedir. Yazı hem kentin yapılı çevresi hem de kentlinin yapısı üzerinde derin izler bırakan ekonomik dönüşümün farklı evrelerini incelemektedir. Yazı ayrıca, yirminci yüzyılın sonlarında özelleştirme yanlısı liberal politikalar ve kamu yatırımları sayesinde hızla büyüyen gayrimenkul sektörünün getirdiği dönüşümü de gözönünde bulundurmaktadadır. Geçerli ekonomik kalkınma sratejilerinin gelecekteki etkisini anlayabilmek için petrol öncesi yerleşimden petrol üretimine, liberal politikaların gelişmesine ve çeşitlenen ekonomik yatırım paketleri dönemine yayılan, kentin yakın geçmişteki kentleşme serüveni ve onların yansıması olan mekansal gelişme etmenleri sıralanmaktadır. Farklı evrelerin çözümlenmesi, bize, her kentleşme evresinin özel bir ekonomik ivme sonucu olduğunu, kilit roldeki yönetişim karar ve stratejilerine bağlı olduğunu, kentin yapısı ve mimarlık üzerinde tikel etkilere yolaçtığını göstermektedir. Makale, kentin evrilmesini sağlayan süreçlerin onun gelecekteki kentsel çevreyle çelişen yönlerine de ışık tutarak, yaşanabilir bir çevre elde edilip korunması ve kentsel yaşam niteliğinin yüksek tutulması amaçlı duyarlı stratejilerin düşünülmesi ve etkin kılınması için düşünceler ortaya atarak sonlanmaktadır.

Abstract

During the second half of the 20th century Qatar has witnessed its first urbanisation period, which was linked to the rapidly increasing oil production. Today, new development strategies, which have been implemented to diversify its economy, have led to a second urban transformation process. Concomitantly, Doha has witnessed its rise from being a small fishing village community in the middle of the 20th century to an emerging regional urban centre with more than 1.5 million inhabitants. This paper offers an exploratory analysis of the urban evolution of Qatar`s capital city Doha based on Henri Lefèbvre`s theory of space production. The paper explores different stages of economic transformation that have had a large impact on the structure of the citys society as well as its built environment. It also analyses, the most recent transformation process that began at the end of 20th century as a result of a rapidly growing real estate development generated by liberalisation policies and public investments. In order to understand the future impact of current economic development strategies, the citys past urbanisation stages and their spatial development factors are outlined through different periods - from the pre-oil settlement, to oil production, to liberalization and economic diversification strategies. The analysis of different stages manifests that each urbanization period was driven by a specific economic activity and was based on key governance and planning strategy with a particular impact on the urban structure and architecture. The paper concludes by relating the evolutionary process of the city to the challenges facing its future urban environment so that responsive strategies for liveability and quality of urban life can be envisioned and implemented.