Sulama kanallarında görülen şişen zemin problemleri ve inşaat önlemleri

Problems of swelling soil for irrigation canal structures and construction measures

Özet

Genleşen veya şişen zeminler, ıslanma ve kuruma işlemleri sonucunda hacim değişikliği gösterir. Yağışın az buharlaşmanın oldukça fazla olduğu bölgelerde sıkça görülen bu zeminler; desteklediği yapılarda, özellikle zati ağırlığı düşük olan küçük binalarda, yol döşeme ve kaplamalarında ve bazı su yapılarında hasara neden olmaktadır. Bu etki; sulama kanalları ve diğer bazı hafif su yapılarında, yapının su taşıması ve sistemin zaman zaman yüklenip boşaltılması nedenleriyle daha yoğun şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada şişen killerin inşaat mühendisliği yönünden tanımlanması yapılmakta, şişme potansiyelinin belirlenmesi ve stabilizasyonu ile ilgili hususlar kısaca özetlenmekte, şişen zemin problemlerinin görüldüğü üç ayrı projede edinilen deneyimler ve bu problemlerin çözümü doğrultusunda alınan tasarım ve inşaat önlemleri değerlendirilmektedir. Ayrıca konuyla ilgili yapılması gereken temel mühendislik hizmetlerine de değinilmektedir.

Abstract

Expansive or swelling soils have volume changes, when subjected to drying and wetting processes. These soils which are most commonly present in the region having arid climates and over-evaporation cause more damage to structures, particularly light buildings and pavements. Extensive damages occur on the lining of irrigation canals and other light hydraulic structures due to leakage of water and its penetration into soil during loading and unloading stages. This study identifies swelling soils from the point of view of civil engineering activities, discusses the determination procedures of swelling potential summarizes the stabilizing techniques mainly adopted in practice and considers the experience obtained from three separate irrigation schemes. It also evaluates the fundamental engineering measures for light hydraulic structures designed on the swelling soils.