Dergiler / Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi / 2004 / Cilt: 17 - Sayı: 1
Gümeli (İvrindi-Balıkesir) talk oluşumlarının mineralojik, jeokimyasal özellikleri
- Sayfa
- 34–56
- DOI
- —
Özet
Batı, Anadolu'da metasedimanter seriler ile ilişkili çeşitli talk oluşumları bulunmaktadır. İnceleme alanında, Triyas yaşlı epimetamorfik birimin (kristalize kireçtası-fillit arakatkılı metakırıntılılar ve metatüfler) hidrotermal alterasyonu ile meydana gelen talk oluşumlarının mineralojik-kimyasal özellikleri belirlenmiş; talk oluşumu sırasında ana ve eser elementlerin davranışı incelenmiştir. Jeolojik incelemeler ve mineralojik-kimyasal çalışmalara göre Gümeli talk oluşumlarında gri-sarımsı demirli talk, yeşil karbonatlı talk ve yeşil saf talk olarak 3 tip talk belirlenmiştir. Talklar ideal kristal yapıdadır ve epimetamorfîk birimin bileşiminde bulunan Mg-kloritlerin alterasyonu ile oluşmuştur. Talk oluşumlarında; tipik olarak "talk + klorit + dolomit + manyezit + manyetit" mineral topluluğu izlenir. Talk örneklerinin tüm kayaç kimyasal analizleri, epimetamorfikler ile karşılaştırıldığında talk oluşumu sırasında A1203, Fe203, CaO, Na20, K20, Ti02, P205 ve MnO kayıpları; buna karşın Si02, MgO ve Cr203 kazançları olmuştur. Benzer olarak epimetamorfîk kayaçtan talka geçişte Ba, Sr, Zr, Y ve Nb kayıpları; Ni ve Co kazancı meydana gelmiştir. Talklardaki toplam REE (La, Ce, Pr, Nd, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu) miktarı ortalama 11.295 ppm olarak belirlenmiştir. Gümeli talkları REE değerleri, normalize edilmiş PAAS (Post-Archean Australian Shales) değerlerine göre bir fakirleşme gösterir.
Abstract
Various talc occurrences, associated with metasedimentary series are found in Western Anatolia. In the studied area, the mineralogical and chemical features of Gümeli talc occurrences, which are derived from Triassic epimetamorphic series (metaclastics and metatuffs intercalations with phyllite and crystallized limestone) by hydrothermal alteration, have been determined. In addition, behaviour of major and trace elements were examined during formation of talc. According to the geological investigation, chemical and mineralogical studies three talc types were determined in Gümeli talc occurrences. Talc types are as follows; 1) Yellowish-gray ferrous talc, 2) Green, carbonate-bearing talc, 3) Green pure talc. Talcs were produced by the alteration of Mg-chlorites within the composition of epimetamorphic rocks and were formed ideal crystal structure. The talc occurrences characterized by the assemblages talc + chlorite + dolomite + magnesite + magnetite. Whole-rock chemical analyses of samples of talc, by comparison with epimetamorphic rocks, represent a net gain Si02, MgO and Cr203 and, a net loss of Al203, Fe203, CaO, Na20, K20, Ti02, P20S and MnO during formation of talc. Similarly, lossing of Ba, Sr, Zr, Y and Nb and gaining of Ni and Co have been determined when we compared epimetamorphic rock with talcs. The amount of total REE's (La, Ce, Pr, Nd, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu) are the average of 11.295 ppm. In comparison with the normalized PAAS (Post-Archean Australian Shales) pattern, Gümeli talcs show a depletion in REE.