AZERBAYCAN SERBEST ŞIIRI VE ŞAIRLERI ÜZERINDE NÂZIM HIKMET ETKISI

Özet

1928 yılında Nâzım Hikmet’in Bakü’de yayımlanan Gü̈neşi İçenlerin Tü̈rkü̈sü̈ adlı ilk şiir kitabı, Azerbaycan edebiyatında büyük yankı uyandırmıştır. Bu kitapla Azerbaycan şairleri toplu halde farklı şiir formu ile ilk defa karşılaşmışlardır. Ali Nâzım, Süleyman Rüstem, Ekrem Cafer, Mikail Refili gibi şair ve eleştirmenler bu kitap üzerine denemeler yazmıştır. Azerbaycan edebiyatında 1927-1928’lere kadar çeşitli dergi ve gazetelerde serbest şiir örnekleriyle karşılaşılsa da, bunlar tam anlamıyla serbest şiir tanımına uygun gelmemektedir. Nâzım Hikmet’in “Şair olabilirdin, profesör oldun” dediği Mikail Refili, bir yazısında Maarif ve Medeniyet dergisinde yayımlanan üç dört serbest şiir örneğinde Nâzım Hikmet etkisi olduğunun altını çizer. Nâzım Hikmet, Azerbaycan şairlerini şiirleri ve hayatı ile en çok etkileyen ediplerden biridir. Hem sağlığında, hem de ölümünün ardından Ali Nâzım, Mikail Refili, Semed Vurgun, Süleyman Rüstem, Memmed Rahim, Medine Gülgün, Bahtiyar Vahapzade, Neriman Hasanzade gibi 20. yüzyıl Azerbaycan şiirinin önde gelen isimleri Nâzım Hikmet’e şiirler adamışlardır. Bu çalışmada öncelikle 1920-1930’lu yıllarda Azerbaycan edebiyatında Nâzım Hikmet’in etkisiyle kaleme alınan serbest şiirlerin yazılış süreci işlenecektir. Ardından Azerbaycan şairlerinin 1950’lerde ve ölümünden sonra Nâzım Hikmet’e adadıkları şiirler incelenecektir.

Abstract

Gü̈neşi İçenlerin Tü̈rkü̈sü̈ (The Ballad of Those Who Drinks the Sun), which is Nazım Hikmet’s poetry book first times published in Baku in 1928, had great influenced in the Azerbaijani literature. Azerbaijani poets first time encountered collectively different poetry form with this book. Poets and critics, such as Ali Nazım, Süleyman Rüstem, Ekrem Cafer, Mikail Refili wrote various essays for this book. Even though there are examples of free verse in Azerbaijani literature, in various magazine and newspapers until 1927-1928, these examples are not suitable literally for definition of free verse. Mikail Refili, who Nazım Hikmet’s said “You could be a poet, you became professor”, in an article emphasizes that three-four examples of free verses published in the journal of Maarif ve Medeniyet having Nazım Hikmet’s influence. Nazım Hikmet is a litterateur who has the most influence on the Azerbaijani poets with his poems and life. Both during his life and after his death to the Nazım Hikmet dedicated poems by Azerbaijani poets, which is the 20th century’s pioneer in Azerbaijani literature, such as Ali Nazım, Mikail Refili, Semed Vurgun, Süleyman Rüstem, Memmed Rahim, Madinah Gülgün, Bahtiyar Vahapzade, Neriman Hasanzade. In this study, primarily, in the 1920 and 1930s the process of writing of free verses written by Nazım Hikmet’s influence in Azerbaijani literature will be studied. After that, the poems written in 1950’s and after Nazım Hikmet’s death will examine.