TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASININ ORTAK DEĞERİ NASREDDİN HOCA’NIN BAZI HEYKELLERİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

THE EVALUATIONS ABOUT SOME STATUES OF NASREDDIN HODJA WHO IS THE COMMON VALUE OF TURKISH CULTURAL GEOGRAPHY

Özet

Nasreddin Hoca, mizahi eleştiri becerisi ve öz eleştiri anlayışı ile yüzlerde tebessüm dolu izler bırakan, Türk mizah karakteri ve ölümsüz bilge bir kişidir. Ünü batıda ve doğuda Türk kültür coğrafyasının sınırlarını aşmış neredeyse tüm dünyada Türk mizah anlayışının temsili olan bir halk filozofu olarak anılmaktadır. Gerçekte yaşayıp yaşamadığı tartışmaları bir tarafa dursun, kıvrak zekâsı ve mizahi tavrıyla, gerçekte ona ait olduğu bile şüpheli olan onlarca fıkraya konu edilmiştir. Doğuda Orta Asya’dan, batıda Avrupa’ya, kuzeyde Sibirya’dan güneyde Kuzey Afrika’ya kadar, adından bahsedilen Nasreddin Hoca, farklı kültürlerde çeşitli isimlerle anılmış, şöhreti nice nesilleri aşmış olan bu coğrafyalarda değişik suretlerle plastik sanatlara da konu edilmiştir. Bu çalışmada, geniş bir coğrafi yelpazede Nasrettin Hoca’ya atfedilen bazı heykel çalışmaları kültürel farklılıklar, tipolojik özellikler ve plastik çözümleme yaklaşımları gözetilerek incelenmiştir. Tarihi belge ve dokümanlar olmaksızın, dilden dile nesillerdir süre gelen Nasreddin Hoca mizahının, kültürel farklılıklar bağlamında, heykel sanatçılarında nasıl bir izlenim oluşturduğu nitel olarak değerlendirilmiştir.

Abstract

Nasreddin Hodja is a Turkish humor character and an immortal wise person who leaves smiles on faces with a sense of humor and self-criticism. He is called a folk philosopher who represents Turkish sense of humor all over the world and his fame has crossed the boundaries of Turkish Cultural Geography in the West and East. Ignoring the fact that whether he lived or not, he has been subject dozens of Jokes which unsurely belong to him, with his quick wit and sense of humor. From Central Asia in the east to Europa in the west, from Siberia in the north to North Africa in the sought, Nasreddin Hodja has been named virtually in different cultures, o subject of plastic arts with different types in the geographies where Nasreddin Hodja’s fame exceeds many generations. In this study, some of the sculptural works attributed to Nasreddin Hodja in a wide geographical spectrum were examined by considering cultural differences, typological features and plastic analysis approaches. Without historical papers and documents, Nasreddin Hodja’s humor, which has passed from language to language during generations, has been evaluated qualitatively how to form an impressions on sculptors in the context of cultural differences.