Türkiye'de 2000-2009 yılları arasında hemşire ve ebelerin meme kanseri ile ilgili yaptıkları çalışmaların değerlendirilmesi

The evaluation of the studies of nurse and midwives related to breast cancer in turkey between the years 2000 and 2009.

Ayla Berkiten ERGİN,Nevin Hotun ŞAHİN,HATİCE ACAR BEKTAŞ,Zeynep ACAR,Züleyha Şimşek YABAN

Özet

Amaç: 2000-2009 tarihleri arasında (Ocak 2000-Eylül 2009) hemşire/ebelerin meme kanseri ile ilgili çalışmalarını, araştırma tipi, örneklem ve konu açısından değerlendirmektir. Hastalar ve Yöntem: Çalışma verileri, tıp ve hemşirelik alanlarındaki veri tabanlarından (PubMed, sience direct vb.), tezlerden, kongre kitaplarından ve diğer Türkçe yayınlanan online dergilerden elde edilmiştir. En az bir araştırmacının hemşire/ebe olduğu 109 çalışma değerlendirilmeye alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS (for Windows 14.0 Client Version) kullanılmıştır. Bulgular: Verilerin %65i dergilerden, %26.6sı tezlerden ve %8.3ü kongre kitaplarından elde edilmiştir. 2005 yılından itibaren yapılan çalışmalarda bir artış gözlenmiştir. Ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (fisher x²=13.51, p>0.05). Araştırmanın tipi incelendiğinde; çalışmaların %74.3ü tanımlayıcı, %24.8i deneysel ve yarı deneysel, %0.9unun ise metodolojik olduğu görülmüştür. Araştırmalar klinisyen hemşire/ebelerden çok (%11.9) akademisyen hemşire/ebeler tarafından (%88.1) yapılmıştır. Bu sonuç istatistiksel olarak anlamlıdır (fisher x²=4.79, p<0.05). Çalışmalar konular açısından değerlendirildiğinde ise; %33.9u meme kanseri, %25.7si kendi kendine meme muayenesi, %24ü sağlık inanç modeli, %9.2si mastektomi, %5.5i diğer görüntüleme yöntemleri ve %3.7si meme kanseri risk faktörleri şeklinde listelenmiştir. Sonuç: Türkiyede hemşirelerin klinik uygulamalarına yönelik çalışmaları oldukça yetersizdir. Bu nedenle, hemşire/ebe ve akademisyenlere meme kanseri ile ilgili klinik çalışmalara yönlendirmek, rehberlik etmek ve çıkan kanıta dayalı sonuçları uygulamalarına yansıtabilmelerini sağlamaktır.

Abstract

Purpose: Evaluate the studies which are related to breast cancer in terms of the researchers, study type, sample type and subject areas and were carried out between 2000 and 2009 in Turkey. Patients and Methods: The study data was gathered from the medicine and nursing databases, thesis screening,congress books, Turkish online published journals. 109 studies in which at least a nurse or a midwife researcher and was involved were included in this study.During analysis of the data, SPSS 14.0 was used. Results: The data was gathered from online journals 65% from the thesiss 26.6%, and from congress books 8.3%. There was an increase in studies since 2005. However, this increase is not statistically significant (fisher x²=13.51, p>0.05). When the type of research was examined 74.3% of the studies were descriptive, 24.8% were experimental or semi-experimental and 0.9% was methods-based. When researchers profile investigated more studies were performed by academician nurses and midwives (88.1%) than the nurses and midwives working at the clinic (11.9%) and this result was statistically significant (fisher x²=4.79, p<0.05). The studies were evaluated in terms of the research subjects and listed in the order of 33.9% breast cancer, 25.7% breast self examination (BSE), 24% health-belief model, 9.2% mastectomy, 5.5% other screening tests and 3.7% breast cancer risk factors. Conclusion: The studies regarding clinical practice of the nurses are inadequate in Turkey. Therefore nurses, midwifes and academicians should be encourge to work in clinical studies and should guide them and let them put evidence-based results into practice.