Çevrimiçi Akademik Kaynakların Kullanılabilirlik Değerlendirmesi123

Özet

Bu çalışmanın amacı, ülkemizde en yaygın kullanıma sahip çevrimiçi akademik kaynaklardan olan Web of Science, Google Akademik (Google Scholar) ve YÖK Tez Merkezi web sitelerinin kullanılabilirliğini incelemektir. Çalışmada geçerlilik için veri çeşitlemesi sağlanarak nicel ve nitel veriler birlikte kullanılmıştır. Kaynakların kullanılabilirliği, Uluslararası Standartlar Enstitüsü (International Standards Organization - ISO) tarafından yapılan tanımda yer alan etkililik, verimlilik ve memnuniyet Araştırma, daha önce çevrimiçi akademik kaynakları kullanma konusunda en az 2 yıl tecrübesi olan 21 akademisyen ile gerçekleştirilmiştir. Kullanılabilirlik çalışması, kullanıcıların web sitelerindeki istenen görevleri gerçekleştirme süreçlerindeki ekran görüntülerinin, göz hareketlerinin ve sesli düşünmelerinin kaydedilmesi şeklinde desenlenmiştir. Bu işlemleri gerçekleştirmek için Tobii Studio 3.4.2 programı kullanılmıştır. İncelenecek olan web sitelerini belirlemek için her kademeden akademisyene ulaşılarak, çevrimiçi anket uygulanmıştır. Kaynakların etkililiğini ölçmek için kullanıcıların görevi tamamlama durumu ve görevi tamamlayamama sebepleri incelenmiştir. Kaynakların verimliliğini ölçmek için görev bitirme süresi ile kaynak üzerinde belirlenen bölgelere ilk bakışa kadar geçen süre, ilk bakış süresi, toplam bakış süresi, bakış sayısı, bakış oranı, ilk fare tıklamasına kadar geçen süre, ilk bakıştan ilk fare tıklamasına kadar geçen süre ve fare tıklama sayısı incelenmiştir. Kullanıcı memnuniyetini ölçmek için ise test sonrası memnuniyet formu uygulanmıştır. Bulgular sonucunda kaynakların ara yüz tasarımında belli sıkıntılar olduğu tespit edilmiş, sıkıntıların çözümü için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

The purpose of this study is to examine usability of Google Scholar, Web of Science and YÖK Thesis Center, which are the most widely used online academic sources in Turkey. In this study, data triangulation has been used for validity. The usability of resources was evaluated according to the principles of effectiveness, efficiency and satisfaction that are used in usability Organization (ISO). This study was conducted with 21 scholars, who have minimum 2 years experience in online academic research. In the process of performing the desired tasks in the web site, usability of study has been figured by captured screen, recorded participants' speech and monitoring eye movements. Tobii Studio 3.4.2 has been used to perform these operations. The online survey was utilized to determine the most frequently used online resources. In order to evaluate the effectiveness of resources, task completion status was considered. To measure the the efficiency, task completion duration, time to first fixation, first fixation duration, total fixation duration, fixation count, time to first mouse click, time from first fixation to next mouse click, mouse click count metrics were used. To determine the user satisfaction, think-aloud, observation form, and satisfaction form were applied. The findings identified certain problems in the design of the interfaces. Finally suggestions to improve those interfaces were provided.