AVRUPA BİRLİĞİ ÖZEL HUKUKUNDA YORUMU PROBLEMİ VE AVRUPA ADALET DİVANI'NIN KARARLARI

Özet

Yorum; geniş anlamıyla dilde kullanılan bir ifadenin kavranması iken dar anlamda somut bir durumda kullanılan ve anlamı üzerinde şüpheler olan bir ifadenin anlamının belirlenmesidir. 1Yorum, birçok alanda insanoğlunun zihinsel faaliyetlerinin konusunu oluşturmaktadır.2 Felsefi, edebi, dini ve hukuki metinlerin birçoğunda yoruma ihtiyaç duyulmaktadır. Hukukta yorum, genel hukuk teorisinin ve metodolojisinin en temel ve önemli konularından biridir.3 Avrupa Birliğinin kurulmasıyla birlikte özellikle Avrupa Birliğine üye olan ve üye olmak isteyen devletler açısından sadece iç hukukun yorumu değil, Avrupa Birliği hukukunun yorumu da son derece önem taşımaya başlamıştır. Bu çalışmada doktrindeki tartışmalar ve Avrupa Adalet Divanının kararları ışığında Avrupa Birliği hukukunun ikincil kaynaklarının (özel hukuk normlarının) yorumu incelenecektir. Avrupa Birliği hukukunun ikincil kaynaklarının yorumunda kullanılan metodların birçoğu aslında üye devletlerin iç hukukuk sistemlerinin yorumda kullanılan metodlardan farklı değildir. Ancak bu durum Avrupa Birliği hukukunun yorumunun üye devletlerin iç hukuk sisteminin yorumdan hiç farklı olmadığı sonucuna da bizleri götürmemelidir. Tam tersine Avrupa Birliği hukukunun yorumlanmasında birlik hukukuna özgü bazı sorunlarla ve farklılıklarla karşılaşılacağının kabul edilmesi gerekir. Öncelikle Avrupa Birliği hukukunun üye devletlerin iç hukuk sisteminden bağımsız yorumlanıp yorumlanmayacağı son derece önemli olan yeni bir tartışma alanı yaratmaktadır. Birlik hukukunda kullanılan bir kavram/hukuki düzenleme yorumlanırken bu kavramın üye devletlerin iç hukuk sisteminden tamamen bağımsız, birlik hukukuna özgü, otonom yorumlanıp yorumlanmayacağı cevaplandırılması gereken önemli bir sorundur. Buna ek olarak Birlik hukukunda resmi bir dilin olmaması, hukuki metinlerin 24 dilde kaleme alınması ve kural olarak bu dillerden herbirinin eşit değerde olması üye devletlerin iç hukuk sisteminden farklı olarak Avrupa Birliği hukukunda sözel yorum yapılırken sorunlara yol açmaktadır. Ayrıca Avrupa Birliği hukukunda da hukuki metinler her ne kadar sistematik bir şekilde düzenlenmiş olsa da bu sistematik yapı üye devletlerin iç hukuk sisteminden farklı olarak henüz sona ermemiştir, birlik hukukunda hukuki düzenlemelerin yapılmasına devam edilmektedir. Bu nedenle Avrupa Birliği hukukunda sistematik yorumdan bahsedilirken birlik hukukunun kendine özgü özelliği dikkate alınarak açıklamalar yapılacaktır. Birlik hukukunda tarihi yorum metodunun önemi ve kanun koyucunun iradesini bulmayı sağlayan araçlar da incelendikten sonra Avrupa Adalet Divanının en çok önem verdiği teleolojik yorum metoduna kararlar ışığında yer verilecektir. Son olarak gerek üye devletlerin iç hukuk sisteminde gerekse de Avrupa Birliği hukukunda yorum yapılırken çok sık kullanılan iki yorum kuralı incelenecektir. Bu iki yorum kuralı (istisnalar dar yorumlanır ve tüketici lehine yorum) sadece açıklanmayacak, aynı zamanda bu iki kurala ilişkin değerlendirmelere de yer verilecektir.

Abstract

The paper examines the interpretation of EU secondary legislation with a view to the jurisprudence of the Court of Justice of the European Union (CJEU) as well as the scholarly debate in this area. The interpretation of EU secondary in many ways follows the general rules of interpretation established in the national laws of the Member States. Yet there are a number of specific aspects to it. A preliminary issue is whether a term of EU legislation is to be interpreted autonomously or rather refers to the national laws of the Member States; the CJEUU applies a presumption for the former. Where autonomous terms are concerned, interpretation of EU law starts from the wording of a provision. A special feature of EU law is, though, that it is enacted in the official languages of all Member States and that all language versions are equally binding. Systematic interpretation is sometimes dismissed on the consideration that EU legislation only punctually interferes with the national laws of the Member States; it is not intended as a system in the pandectist sense underlying continental codifications. However, even such punctual legislation can be conceived as a coherent whole with a view to the underlying harmonisation concept. Historical interpretation raises issues of the relevant legislative materials. And finally, the CJEU emphasises the importance of teleological interpretation. We discuss these general issues in detail, using examples from the area of EU private law. In addition, we address two special issues of interpretation which figure prominently in the Courts judgements and scholarly debate respectively: Are exceptions to be construed narrowly? And should there be an interpretation in favour of consumers?