CRISPR-Cas9 Teknolojisi, Güvenliliği ve Etik Açıdan Değerlendirilmesi

Selinay KÖSE,Ünzile SUR,Anıl YİRÜN,Aylin BALCI,Belma GÜMÜŞEL,Pınar ERKEKOĞLU

Özet

Günümüzde bir genom mühendisliği aracı olan “Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats (CRISPR)”-Cas9 (CRISPR associated) sistemi, biyolojik bilimlerde yepyeni bir dönem başlatmıştır. CRISPR-Cas9 sistemi; ilk olarak bakteri ve arkealar gibi prokaryotlarda keşfedilen, bakteriyofaj enfeksiyonları, istilacı plazmidler ve yabancı nükleik asitlere karşı hücreyi korumayı amaçlayan RNA ve protein tabanlı bir sistemdir. DNA sekanslarını kolayca ve hassas bir şekilde yerleştirme, çıkarma ve hatta düzenleme yeteneği, tıp, enerji ve hatta çevre çalışmaları gibi geniş bir yelpazedeki biyoteknoloji alanlarında bilim çevrelerinin ilgisini çekmektedir. Tıbbi açıdan bakıldığında bu teknoloji, klinik öncesi ve klinik çalışmalarla çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. Bilim adamlarının herhangi bir organizmada herhangi bir geni teorik olarak hedeflemesine ve değiştirmesine olanak sağlayan hedeflenebilir nükleazlar, bu tedavilerin yolunu açmaktadır. Bu sistem embriyoloji, kanser, nörolojik hastalıklar ve enfeksiyon hastalıklarında araştırma aşamasında kullanıma girmiştir. Ancak CRISPRCas9 sisteminin güvenliği ile ilgili konular henüz çözülememiştir. Ayrıca, bu sistemin başta insan embriyolarında kullanımı olmak üzere birçok alanda kullanımı üzerine etik kaygılar devam etmektedir. Bu derleme kapsamında CRISPR-Cas9 teknolojisinin dayandığı prensiplerden ve bu teknolojinin güvenliğinden söz edilecek; sistemin kullanımı ile ortaya çıkabilecek etik kaygılar irdelenecektir.

Abstract

Today, a genomic engineering tool “Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats (CRISPR)”-Cas9 (CRISPR associated) system has started a new era in biological sciences. CRISPRCas9 system was first discovered in prokaryotes like bacteria and archaea as an RNA and a protein-based system that protects the cell against bacteriophage infections, invading plasmids and foreign nucleic acids. The ability of easy and sensitive replacement of DNA sequences, deletion and most of all arrangement have attracted attention of scientists in a wide range of biotechnology study fields including medicine, energy and environment studies. From a medical perspective, this technology can be used in pre-clinical and clinical studies to treat several diseases. Targetable nucleases that enable the scientist to target and change a gene in an organism can pave the way for these treatments. This system is now being used in researches in embryology, cancer, neurological and infectious diseases. However, problems have not solved for the safety issues of CRISPR-Cas9 system. In addition, ethical concerns are still continuing for the use of this system in several fields, particularly in human embryos. In this review we will mention the main principles and safety issues of CRISPR-Cas9 technology as well as the ethical concerns and toxicological problems.