Dergiler / Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi / 2009 / Cilt: 15 - Sayı: 3
Türkiye'de ruam hastalığı eradikasyon çalışmalarına tarihsel bir bakış açısı
- Sayfa
- 331–337
- DOI
- —
Özet
Ruam ile ilgili ilk bilgilere klasik uygarlıklarda rastlanmasına rağmen hastalığa yönelik eradikasyon çalışmaları, 19’uncu yüzyıl sonlarında ruam tanısında kullanılan ve “mallein” adı verilen maddenin hastalık etkeninden izole edilmesiyle mümkün olmuştur. Türkiye’de halk elindeki hayvanların kontrolsüz bir şekilde orduya alınması ve ordudaki hasta hayvanların serbest bırakılması; ruam salgınlarını kısır bir döngüye dönüştürmüştür. Yirminci yüzyıl başlarında hastalığa karşı bakteriyolojik çalışmalar ve yasal yapılanmalar başlamış ise de peşi sıra gelen Balkan, I. Dünya ve Kurtuluş Savaşlarında tek tırnaklı hayvanlara duyulan gereksinim, köklü bir mücadele sisteminin kurulmasına engel olmuştur. Bununla birlikte, Cumhuriyetin ilk yıllarını izleyen dönemde bilim insanlarının yaptığı çalışmalar sahada da uygulanmaya başlamıştır. Ulusal boyutta ruam hastalığına yönelik taramalar yapılmış fakat gerek yasal düzenlemelerin yetersizliği gerekse hayvan nakillerine ilişkin tam bir kontrol sağlanamaması nedeniyle hastalık uzun yıllar eradike edilememiştir. Ruam hastalığı ile mücadele kapsamında “Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü” tarafından 2000 yılında uygulamaya konulan “Ülkesel Ruam Eradikasyon Projesi” 2001 yılında tamamlanmış ve bu proje sonunda Türkiye’de ruam hastalığının eradike edildiği bildirilmiştir. Bu araştırmada, Türkiye’de ruam hastalığına karşı gerçekleştirilen mücadelenin tarihsel açıdan irdelenerek değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Abstract
Although the first knowledges on glander disease are seen in classic civilizations, the eradication program for this disease began at the end of 19th century. This success is achieved by isolation of “mallein” from the agent of disease. The requisition of animals from the individuals without a control for the army and to release sick animals made glander disease a vicious circle in Turkey. However at the beginning of 20th century bacteriological studies and legal constructions for the disease began, the necessity of equine during in the Balkan Wars, First World War and The Independent War obstructed a wide struggle system. Nevertheless, in the period, following the first years of announcement of Turkish Republic, the studies of scientists were applied to this area. Also in nation-wide a searching investigation on glander diseases was made. Because of the insufficiency of legal measures and not to control the animal transportations, glander disease could not be eradicated for a long period. The “National Wide Glander Eradication Project” which was applied in 2000 by “Ministry of Agriculture and Rural Affairs General Directorate of Protection and Control” was completed in 2001. By the end of this project was reported that glander disease is eradicated in Turkey. The aim of this study was to provide detailed information and evaluate the combat of glander disease which performed against in Turkey within the scope of history.