AZİZİYE VE MECİDİYE TABYALARININ ASKERİ TAHKİMAT YAPISI OLARAK MİMARİ ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Özet

İnsanoğlu tarihin her döneminde düşman saldırılarına karşı kendini savunmanın çeşitli yollarını aramıştır. Özellikle 17. yüzyıldan önceki dönemlerde yerleşim yerlerinin etrafı surlarla çevrilerek kale haline getirmiş ve korunaklı yerleşim alanları oluşturulmuştur. Ancak 19. yüzyılın başlarından itibaren sanayinin gelişmesi ile beraber topların hem güçleri, hem de menzilleri artmıştır. Bu nedenle savunma için kalelerden daha dayanıklı olan ve önünde geniş bir hendeği bulunan toprak yığınlarından meydana gelen askeri tahkimat yapıları olan tabyalar bu arayışın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Osmanlı döneminde; İran ve özellikle Rusya gibi devletlerin saldırılarına karşı doğuda Erzurum, Kars ve Ardahan illerinde, batıda Edirne, Rumeli ve Çanakkale Boğazında çok sayıda tabyalı tahkimatlar yapılmıştır. Yüzyıllar boyu varlığını sürdürerek günümüze kadar ulaşan bu yapıların, uzmanların yapacağı çalışmalarla sürdürülebilirlikleri sağlanabilir, gelecek kuşaklarla ve 21. yüzyıl modern kentleri ile bütünleşebilirler. Aziziye ve Mecidiye tabyaları, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşından önce inşa edilen ve bu savaşta en kanlı çatışmaların yaşandığı, günümüze kadar ulaşmayı başarmış o dönemin canlı tanıklarıdır. Bu çalışmada, tarihimizde özel bir yeri ve önemi olan Erzurum Aziziye ve Mecidiye Tabyalarının mimari özellikleri incelenmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır.