Zemahşerî Tefsirinde Emanet Âyeti

Zamakhsharī’s Interpretation of the Qur’anic Verse of the “Offering the Trust”

Özet

Ahzâb 33/72-73. âyetlerinde anlatılan “emanetin arz edilmesi” tefsir geleneğindefarklı şekillerde anlaşılmıştır. Önce Zeccâc (ö. 311/923), Matürîdî (ö. 333/944) ve Nehhâs(ö. 338/949) tarafından ifade edilen, daha sonra Zemahşerî (ö. 538/1143) tarafından delillendirilereköne çıkarılan bir yorum, sonraki tefsir geleneği üzerinde çok etkili olmuşgörünmektedir. Özellikle emanetin sunulması (arz) ve yüklenilmesine (haml) ilişkinifadelerin mecaza hamledilmesi yaygın bir kabul görmüştür. Zemahşerî’nin yorumu,diğer yorumlar karşısında güçlü bir argümantasyona sahip olsa da kusursuz değildir.Bu yazıda âyetin tefsirindeki ihtilaf noktalarını özetledikten sonra Zemahşerî’nin yorumundabaşarılı bir şekilde cevaplandırılmadığı düşünülebilecek soruları sormaya,meseleyi bu yönüyle tartışmaya çalışacağız.

Abstract

The expression of “offering the Trust” stated in the Quran, chapter al-Ahzāb (The Joint Forces) 33/ 72-73, is interpreted divergently in the commentarytradition. One of the well-supported interpretation, which is first stated by Zajjāj (d.311/923), Māturīdī (d. 333/944) and Nahhās (d. 338/949) and supported by evidenceby Zamakhsharī, has been quite influential on the commentary tradition later on.Especially the relationship between the terms, “offering of the Trust” (arē) and “undertakingit” (ģaml) is most often taken as a metaphor. Although Zamakhsharī’s interpretationhas a stronger argumentation than other interpretations, it is not flawless. In thisarticle I am going to discuss difficulties inherent in Zamakhsharī’s interpretation. First,I am going to highlight issues of disagreement, then I am going to raise the questionsthat may not be satisfactorily answered by Zamakhsharī’s interpretation.