Türkiye’nin Doğu İllerindeki Hava Kalitesinin PM10 Yönüyle İncelenmesi

Özet

Bu çalışmada Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Ulusal Hava Kalitesi İzleme Sisteminden alınan Doğu illerine ait 2014 yılı günlük PM10 verileri istatistiksel olarak incelenmiştir. 23 istasyondan alınan PM10 konsantrasyonlarının yıllık aritmetik ortalaması 56 μg m-3 olup bu değer 2014 sınır değerin (60 μg m-3) altında ve 2019’da geçilecek AB limit değerinin (40 μg m-3) üzerinde kalmıştır. Bu illerin çoğunda PM10 kış aylarında ısınma ihtiyacı fazlalığından dolayı yaz aylarına (ısınma olmayan dönem) göre daha yüksek bulunurken, yaz aylarında Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Doğu Anadolu Bölgesi’ne göre daha yüksek PM10 konsantrasyonu gözlenmiştir. Bu durum bölgede yaz aylarında sıkça görülen güneyden gelen toz taşınımına bağlanmıştır. Bölge illerinde ölçülen PM10 değerlerinin Türkiye ve AB limit aşma gün sayıları bahar aylarında en düşük, kış aylarında en yüksek seviyede bulunmuştur. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde aşım gün sayıları kış mevsiminin yanında yazın da fazla çıktığı görülmüştür. Ayrıca bütün illerin ardışık aşma gün sayıları ve bu günlerin ortalama konsantrasyonları da incelenmiştir.

Abstract

In this study, taken from the The National Air Quality Monitoring System of the Republic of Turkey’s Ministry of Environment and Urbanization, daily PM10 in 2014 from Eastern provinces were analyzed statistically. Annual arithmetic average of PM10 concentrations from 23 stations was 56 μg m-3 which was under the limit value in 2014 (60 μg m-3) and remained on limit value in 2019 and the EU limit value (40 μg m-3). PM10 concentrations of most of the provinces during winter, due to heating requirements, were the higher than during summer (non-heating period). PM10 concentrations of the Southeastern Anatolia Region in summer have been observed higher than Eastern Anatolia. This is often seen in the summer months in the area was connected to the dust transport from the south. The number of days exceeding the limit Turkey and the EU of the measured values of PM10 in the provinces were low in spring months, it was found the highest level in the winter. Especially the number of days exceeding of Southeastern Anatolia were seen the higher in the summer as well as in the winter. Also in all provinces the number of consecutive days exceeding and the average concentrations of these days were examined.

Anahtar kelimeler: PM10, Türkiye’nin doğusu, limit değer, aşma gün sayısı