Soğuk İklime Duyarlı Kentsel Tasarım Yaklaşımları

Özet

Kış mevsimi ve kar, Erzurum kenti kimliğinin merkezindeki iki kavramdır ve kentin bugünkü gelişimçizgisinde düşünülmek zorundadır. Kentsel aktiviteleri sürdürebilmenin soğuk iklim koşulları nedeniyle çok zorolduğu Erzurum’da kış güneşini alan kamusal alanları tasarlayabilmek, soğuk rüzgârlardan bu alanları koruyabilmek,kenti yaya-bisiklet ve araç için keyiﬂi ve güvenli olarak oldukça ulaşılabilir kılmak en temel zorunluluklardır.Şehir planlama disiplini böyle bir strateji için önemli bir paya sahiptir. Bu disiplin içerisinde kapsamlı bir şekildegeliştirilecek olan kentsel tasarım yaklaşımları ile kentsel yaşam kalitesi artırılacak, kış mevsimi algısı değişecekve bir kış ekonomisi yaratılacaktır. Ekonomik etkilerinin uzun vadede hissedileceği bu yaklaşımlar ve uygulamalarıkısa vadede yaşam kalitesini artıracaktır. Yukarıda belirtilen çerçeve içerisinde bu çalışmanın amacı Erzurum kentiiçin soğuk iklime duyarlı tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesidir. Dünyada ki örnek proje çalışmaları ve akademikliteratürün tarandığı bu çalışma bir derleme niteliğindedir. Çalışma kapsamında kent formu, kent geometrisi,yoğunluklar, kentsel doku ve sokak yönlenmeleri gibi daha üst ölçek tasarım kararlarına ek olarak kamusalalanlar, komşuluk birimi tasarımı ve açık alan yer seçimi gibi daha alt ölçek kararlarda sıralanmıştır. Çalışmasonucunda literatür ve örnek çalışmalardan çıkarılan uygun kentsel biçime (kent formu, sokak yönlenmeleri,cadde genişlikleri, gökyüzü görünürlük oranları, yoğunluk, bitkilendirme gibi) dair sonuçlar ile Erzurum kentininmevcut kentleşme deneyiminin örtüşmediği, soğuk iklim koşullarının kentsel yaşam kalitesini düşürdüğü ve fırsatadönüşme konusunda oluşturulacak tasarım kararlarının bir adım olabileceği görülmüştür. Bu tür bir kavramsalçerçeve dâhilinde geliştirilen tasarım yaklaşımları hem kentin olması gereken baskın kimliğini ortaya çıkaracakhem de yaşam kalitesini artıracaktır

Abstract

Snow and winter are two concepts for Erzurum city’s identity and must be considered in the presentdevelopment of the city. Due to the cold climate conditions, maintaining of urban activities in Erzurum get diffcult.In this direction, designing of public space where receive the sun, protection of this gathering space from the winterwinds, and making them accessible for pedestrian, cycle and vehicles as safe and enjoyable are the main necessities.Urban planning has the largest share for such a strategy. With the defning and developing of comprehensive urbandesign approaches in planning area, the quality of life will be increased, perception of winter will be changed,and economy will be created. In this context, it is aimed to develop urban design approaches for cold-climatecities such as Erzurum. This study is a compilation constituted with scanned of world project examples andacademic literature. In the scope of study, both upper scale decisions related to urban form, urban geometry,density, settlement pattern and street orientation, and lower scale decisions such as public space and neighborhooddesign and location selection of outdoor spaces are made and listed. The results of both literature review and casestudy of Erzurum show that urbanization experiences do not consistent with the climate conditions and the level ofquality of life is low. Urban design approaches can be starting point for the use of winter as an opportunity. If anurban design practices can be developed within such a conceptual framework, it will reveal city’s dominant identityand improve the quality of life in the city

Anahtar kelimeler: Kış, iklim duyarlılığı, Erzurum, yapılı çevre, kentsel tasarım