Dergiler / Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi / 2016 / Cilt: 4 - Sayı: 1
Topyekûn Savaş Uygulamasının Tarihsel Gelişimi
- Sayfa
- 153–171
- DOI
- —
Özet
Neredeyse insanlık tarihi kadar eski sayılan savaşma pratiği, tarihçi Eric Hobsbawm’ın tabiriyle “Devrim Çağı”ndan itibaren birbiri ardına ortaya çıkan ekonomik, siyasal ve toplumsal gelişmelere bağlı olarak büyük bir dönüşüm geçirmiştir. 1789 Fransız Devrimi’nin güçlendirdiği ulus-devlet anlayışıyla şekillenen siyasi yapıya ek olarak 19. yüzyılda etkisini gösteren Sanayi Devrimi ile birlikte görülen ekonomik ve teknolojik atılım insanlık tarihi bakımından birer kilometre taşıdır. Sanayi Devrimi’nin getirdiği teknolojik imkânlar üretimi ve toplumu olduğu kadar devleti ve devletin denetim ve örgütleme gücünü de muazzam ölçüde artırmıştır. Özellikle milliyetçilik ve emperyalizm çağında ortaya çıkan düşmanlıkların dünyayı savaşa adım adım yaklaştırdığı 19. yüzyıl sonundan itibaren, yurttaşların savaş faaliyetinin hizmetine koşulması sürecinde devlet, kendisine büyük bir etkinlik kazandıran mekanizmalar geliştirmiştir. Ekonomik kaynakların kontrolü ve işletilmesi kadar gerek eğitim gerek propaganda yoluyla yurttaşların da bir asker haline dönüştürülmesi bu etkinliğin başlıca kaynaklarıdır. Böylelikle tüm toplumun seferber edilebildiği, ülkenin tüm kaynaklarının savaş amacı çerçevesinde kullanıldığı ve dolayısıyla sonuçları bakımından da toplumun tümünü doğrudan etkileyen yeni bir savaşma biçimi ortaya çıkmıştır. “Topyekûn Savaş” olarak adlandırılan bu uygulamanın en saf hali I. ve özellikle de II. Dünya Savaşı sırasında görülmüştür. Bu çalışmada topyekûn savaş kavramının ortaya çıkışı ve uygulamaya geçişi, özellikle Sanayi Devrimi’nin sağladığı koşullar temelinde olmak üzere, Fransız Devrim Savaşları’ndan II. Dünya Savaşı sonuna dek devam eden bir süreç içerisinde incelenmektedir.
Abstract
The practice of war has been transformed dramatically due to the economic, political and social developments which appeared sequentially since “the Age of Revolution,” as historian Eric Hobsbawm’s expression. In addition to political formation which based on nation-state conception boosted by 1789 French Revolution, economic and technological developments thanks to the Industrial Revolution of 19th century are milestones of history of civilisation. Technological facilities of the Industrial Revolution increased the state power and its organisational capacity as well as production tremendously. Since the end of the 19th century, while the world was approaching a war because of antagonism derived from imperialistic struggles. The state developed highly effective mechanisms to employ the citizens for war efforts. As well as to control and actuate of economic sources, to transform the citizens into soldiers through education and propaganda are the basis of that effectiveness. Thereby, it emerged a new kind of war practice that could mobilise all population and economical sources for war effort. That practice was called "Total War" and the best versions of that practice are the World Wars, especially the second one. In this article, the emergence of the concept and practice of Total War will be analysed in a period from the French Revolutionary Wars which based on great facilities of the Industrial Revolution, to the end of the Second World War.