Düşünce Kontrol Yeteneği Ölçeğinin Türkçe Versiyonu: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması

Turkish Version of Thought Control Ability Questionnaire: A Scale Adaptation Study

Özet

Bu çalışmanın amacı Düşünce Kontrol Yeteneği Ölçeği’nin (DKYÖ-25 ve DKYÖ-8) Türk kültürüne uyarlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini incelemektir. Araştırma, üç farklı çalışma grubunda yer alan ve yaşları 18 ile 44 arasında değişen toplam 656 (204+255+201) yetişkin katılımcıdan oluşmaktadır. İlk çalışmada, açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre 25 maddelik DKYÖ’nün orijinalinde olduğu gibi Türkçe formunun da tek boyuta sahip olduğu ve toplam varyansın %42.49’unu açıkladığı görülmüştür. Yapılan DFA sonucu ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd=2.91, RMSEA= .066, CFI= .92, GFI= .93, IFI= .93, NFI= .93, RFI= .94 ve SRMR= .042 şeklinde hesaplanmıştır. Madde faktör yükleri ise .31 ile .69 arasında sıralanmaktadır. Eşdeğer ölçek (ölçüt) geçerliği çalışmasında DKYÖ-25 ile Tekrarlayıcı Düşünme Ölçeği arasında p<.01 önem düzeyinde r=-.62, DKYÖ ile Bilişsel esneklik (alternatifler) ve Bilişsel esneklik (kontrol) arasında p<.01 önem düzeyinde sırasıyla r=.53; .65 pozitif ilişkiler bulunmuştur. Ölçeğin iç tutarlık katsayısı .93 olarak tespit edilmiştir. Düzeltilmiş madde toplam korelasyon katsayıları .37 ile .70 arasında hesaplanmıştır. İkinci çalışmada, AFA’ya göre 8 maddelik DKYÖ’nün tek boyutlu olduğu ve bu tek boyutu ölçeğin toplam varyansın %55’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Ölçeğin doğrulayıcı faktör analizine göre ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd=1.98, CFI= .97, GFI= .93, IFI= .97, NFI= .95, RFI= .93 ve SRMR= .048 şeklinde bulunmuştur. Ayrıca madde faktör yükleri .58 ile .77 arasında değişmektedir. Ölçeğin iç tutarlık katsayısı .88 şeklinde hesaplanmıştır. Düzeltilmiş madde toplam korelasyon katsayıları .56 ile .71 arasında değişmektedir. Tüm bu sonuçlar, Düşünce Kontrol Yeteneği Ölçeği’nin Uzun ve Kısa sürümünün Türk yetişkinlerde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.

Abstract

The purpose of this study is to adapt The Thought Control Ability Questionnaire (DKYÖ-25 and DKYÖ-8) to Turkish culture and to evaluate the psychometric properties of the questionnaire. The study consists of a total of 656 adult participants (204+255+201) aged between 18 and 44 in three different study groups. In the first study, it was observed that the Turkish form of the 25-item Thought Control Ability Questionnaire (TCAQ), as in the original, had only one dimension explaining 42.49% of the total variance according to the results of exploratory factor analysis. According to the confirmatory factor analysis result, the goodness fit values of the scale are χ²/sd=2.91, RMSEA= .066, CFI= .92, GFI= .93, IFI= .93, NFI= .93, RFI= .94 ve SRMR= .042. Item factor loads are ranked between .31 and .69. In the study of equivalent scale (criterion) validity, between the Thought Control Ability Questionnaire (TCAQ-25) and the Repetitive Thinking Scale, p<.01 severity level of r=-.62 and between Thought Control Ability Questionnaire (TCAQ) and cognitive flexibility (alternatives) and cognitive flexibility (control) at the p<.01 severity level, respectively, r=.53 and r=.65 positive relationships have been found. The internal consistency coefficient of the scale was determined as .93. The total correlation coefficients of the corrected items were calculated between .37 and .70. In the second study, according to exploratory factor analysis (EFA), it was found that the 8-item Thought Control Ability Questionnaire (TCAQ) was one-dimensional and this one-dimensional explained 55% of the total variance of the scale. According to confirmatory factor analysis, the goodness fit values of the scale were found as χ2/sd=1.98, CFI= .97, GFI= .93, IFI= .97, NFI= .95, RFI= .93 and SRMR= 0.48. Also, the item factor loads range from .58 to .77. The internal reliability coefficient of the scale was calculated as .88. The total correlation coefficients of the adjusted items range from .56 to .71. All these results proved that both the long and short version of the Thought Control Ability Questionnaire was a valid and reliable measurement tool that could be used in Turkish adults.