ÖZELLEŞTİRMENİN ETKİNLİK VE VERİMLİLİĞE YANSIMASI

Özet

1970 sonrasında yaşanan stagflasyon krizinin etkisiyle Kamu İktisadi Teşebbüsleri’nin (KİT) mevcut kaynakları etkin kullanamadıkları görüşü ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, özelleştirme uygulamaları Türkiye’de ve dünyada küreselleşme eğilimiyle beraber iktisadi bir politika aracı olmuştur. Özelleştirme, herhangi bir hükümet faaliyetinin özel sektör tarafından gerçekleştirilmesini ifade etmektedir ve temel gerekçesi Kamu İktisadi Teşebbüsleri’nin (KİT) etkinlik ve verimlilik açısından başarısız olmalarıdır. Özelleştirme uygulamalarıyla da işletmelerin yapısı ve yönetiminde meydana gelecek değişim ile KİT’lere piyasa disiplininin kazandırılacağı ve dolayısıyla işletme etkinliği ve verimliliğinin sağlanacağı beklenilmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de çimento sektöründe, özelleştirme uygulamalarının firmaların kaynaklarını daha etkin kullanmaları ve verimlilik artışı sağlamalarına yönelik olumlu bir etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Çalışmada 24 çimento fabrikası için 1984-2012 periyoduna ait dengesiz panel veri kullanılarak işletme etkinliği ve verimliliği değerleri Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi ile hesaplanmıştır. Daha sonra özelleştirme öncesi ve sonrasına ait ortalama etkinlik ve verimlilik değerleri arasındaki farkın anlamlılığı Bağımsız t Testi ile araştırılmıştır. Analizden elde edilen sonuçlar, özelleştirme uygulamasının etkinlik ve verimlilik üzerinde anlamlı bir değişime sebep olmadığını göstermektedir.

Abstract

The idea that State-Owned Enterprises (SOEs) could not operate existing resources efficiently has been emerged by the effects of stagflation crisis occurred in the after 1970. In this context, privatization practices with the globalization trend have emerged as an economic policy tool in Turkey and in the world. Privatization refers to transfer of any government function to the private sector and the main reason of privatization of state-owned enterprises (SOE) was the fact that they were unsuccessful in terms of productivity and efficiency. With the changes in business structures and management brought by privatization process, state-owned enterprises are expected to gain market discipline and to function in an efficient and productive way. The main purpose of this study is to analysis whether the privatization process has a positive impact on the resource efficiency of the firms in Turkish cement sector. In the study, business efficiency and productivity values were calculated by Data Envelopment Analysis and Malmquist Total Factor Productivity Index respectively using the unbalanced panel data related to the 24 cement factories for the period of 1984-2012. Whether there is a statistically significant difference between the efficiency and productivity values before and after privatization was investigated by independent t-test. The results of the analysis show that privatization did not cause significant change in the efficiency and productivity of the firms in Turkish cement sector.

Anahtar kelimeler: Özelleştirme, Veri Zarflama Analizi, Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi