Dergiler / Toprak Su Dergisi / 2019 / Özel Sayı
Jeotermal Kaynakların Tarımsal Sulama Suyu Kirliliği ve Kalitesi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi
- Dergi
- Toprak Su Dergisi
- Sayı
- 2019 · Özel Sayı
- Sayfa
- 32–45
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada; Ankara ili Ayaş ilçesinde bulunan jeotermal kaynakların kullanımlarından sonra ortaya çıkan jeotermal atık suların, bölgede tarımsal amaçlı sulama suyu olarak kullanılan İlhan çayına deşarjı sonrasında bu sularda yarattığı kirlenme ve kalitesinin değişmesi ile yetiştirilen tarımsal ürünler üzerinde oluşturduğu kirlenme potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Jeotermal sular, dere suları, jeotermal deşarj suları, yeraltı suları ve içme sularından alınan su örneklerine ait analiz değerleri, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliğinde belirtilen eşik değerler olmak üzere çeşitli uluslararası standartlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Buğday, domates, şekerpancarı, havuç ve yonca’dan oluşan bitki örneklerine ait analiz değerleri ise, Biyokonsantrasyon indeks değerlerine göre değerlendirilmiştir. Sulama sezonu öncesi ve sonrası olmak üzere iki dönem halinde alınan su örneklerinde ağır metal ve iz elementlerden Arsenik (As); 26.93-234.57 μg L-1, Molibden (Mo); 17.3-67.4 μg L-1, Bor (B); 2.58-8.74 mg l-1 olarak, su kalite parametrelerinden Ec; 3120-7970 μS cm-1, pH; 8.6-9.3, klorür (Cl); 40.64-1140.47 mg l -1, sülfat (SO4); 675.34-5622.91 mg L-1, ve toplam tuz konsantrasyonu 1210.24-5676,8 mg l-1 olarak bulunmuştur. Bitkilerin farklı aksamlarından alınan örnekler için, makro-mikro besin elementleri ile ağır metal ve iz elementler açısından kirlenme potansiyelini ortaya koyan Biyokonsantrasyon indeks değerleri hesaplanmıştır. Değerlendirilmeler neticesinde çalışma alanındaki sulama sularının V. Sınıf (zararlı) su kalitesinde olduğu ve sulama suyu kullanılabilirlik oranı olarak % 33.3’lük bir orana sahip olduğu sonucuna varılmıştır.
Abstract
Wastewaters derived from the use of geothermals occurring in Ayaş county (Ankara) where theseare later discharged to İlhan stream, which is used for irrigation. Pollution potential of the geothermalwastewaters on local agricultural products and pollution with impact on the water quality of thestream after the discharge was the main subject of this project.Analyses carried out on the water samples representing geothermal waters, streamwaters,geothermal discharge waters, ground waters and drinking waters were assessed according to thethreshold values stated by Technical Principles Statement of Water Pollution Control Regulation andto various international standards. Analyses data of wheat, tomatoes, sugar beet, carrot, and cloversamples were evaluated with respect to the bioconcentration index values.In the water samples collected in two phases, before and after the irrigation season, heavy metaland trace elements including arsenic (As); 26.93-234.57 μg L-1, molibdenum (Mo); 17.3-67.4 μg L-1,boron (B); 2.58-8.74 mg l-1 were measured along with water quality parameters including Ec; 3120-7970 μS cm-1, pH; 8.6-9.3, chloride (Cl); 40.64-1140.47 mg l-1, sulfate (SO4); 675.34-5622.91 mg L-1and total salt concentration 1210.24-5676,8 mg l-1. For the samples taken from various parts of theplants, bioconcentration index values revealing pollution potential with respect to the macro-micronutrition elements with heavy metal and trace elements were calculated. As a result of evaluations ofthe subject area waters, these are classified as V. Class (unsafe) water quality and it is concluded thattheir usability rate as irrigation water is 33.3%.