Karaman İli Potansiyel Evapotranspirasyon Tahmini

Özet

Dünyada tarım arazilerinin sulama planlamaları, terleme yoluyla bitki su tüketimleri ve buharlaşma miktarlarını göz önünde bulunduran su bütçesi hesaplamalarıyla yapılmaktadır. Bitki kaplı alanlarda meydana gelen söz konusu buharlaşma ve terleme olaylarının toplamı, hidrolojik çevrimin ölçülmesi en zor bileşeni olan evapotranspirasyonu meydana getirmektedir. Evapotranspirasyonun, belli referans bitki örtüleri, su alma ve büyüme koşulları varsayımlarındaki potansiyel değerleri, pek çok araştırmacı tarafından geliştirilen ampirik yöntemler ile tahmin edilebilmektedir. Bunların en başında gelen FAO56 Penman-Monteith (FAO56 PM), güçlü teorik alt yapısı ve tahminlerinin güvenilirliği bakımından, tüm dünyada en yaygın olarak kullanılan referans potansiyel evapotranspirasyon (PET) tahmin yöntemi haline gelmiştir. Güvenilir tahminlerine karşın, FAO56 PM’nin, PET tahminlerinde çok fazla meteorolojik gözlem verisine ihtiyaç duyması ve karmaşık hesaplama adımları, daha az gözlem verisi gerektiren tahmin yöntemlerini kullanmamızı zaruri kılabilmektedir. Bu çalışmada, Konya Kapalı Havzası’nda yer alan ve önemli tarımsal faaliyetler gerçekleştiren Karaman ili potansiyel evapotranspirasyon miktarları FAO56 PM ile günlük, Turc (TC), Makkink (MK), Priestley Taylor (PT), Jensen Haise (JH), Hargreaves Samani (HS), Blaney Criddle (BC), Thornthwaite (TH) gibi FAO56 PM’ye kıyasla daha az ölçülmüş veri ihtiyacı olan ve kullanımı nispeten daha basit yedi farklı ampirik yöntemle ise aylık zaman adımlarında hesaplanmıştır. FAO56 PM günlük tahminlerinin toplanmasıyla elde edilen aylık PET değerleri, diğer PET tahmin yöntemleriyle elde edilen aylık değerlerle karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, çalışmaya dâhil edilen yedi PET tahmin yönteminden, FAO56 PM ile 0.97’lik en iyi uyum (R2) ve 16.94 mm’lik ortalama hata karelerinin karekökü (RMSE) değerlerine sahip Turc, Karaman ili özelinde önerilmiş ve geri kalan yöntemlerin uygulanabilirliği tartışılmıştır.

Abstract

Irrigation scheduling is performed with the water budget calculations considering the plantwater consumption by transpiration and evaporation, at the farmlands around the world. Sum ofthese transpiration and evaporation events which takes place at the plant covered areas, composesevapotranspiration which is the hardest components of the hydrological cycle to measure. The potentialvalues of evapotranspiration, under assumptions as certain reference plant cover, watering and growingconditions, can be estimated with empirical methods developed by many researches. At the top ofthem, FAO56 Penman-Monteith (FAO56 PM) is widely used reference potential evapotranspirationestimation (PET) method worldwide through its strong theoretical background and reliability ofestimation.Despite of its reliable estimation, complicated calculation steps and requirement of variousobserved meteorological data impel us to use more practical PET estimation methods which requiremore easily findable meteorological data. In this study, the potential amounts of evapotranspiration,occuring in the Karaman province located in the Konya Closed Basin where advanced agriculturalactivities are carried out, were calculated by FAO56 PM method with daily time steps and by Turc(TC), Makkink (MK), Priestley Taylor (PT), Jensen Haise (JH), Hargreaves Samani (HS), Blaney Criddle(BC), Thornthwaite (TH) methods with monthly time steps. The monthly PET values were obtained bysumming of daily estimations of FAO56 PM and then compared with the monthly PET values estimatedby other empirical methods. As a conclusion, among seven PET estimation methods, Turc yieldedmost compatible results in comparison with FAO56 PM by 0.97 correlation coefficient value (R2) and16.97 mm (monthly) root mean square error (RMSE) value. Turc was recommended with convenientcalibration and remained methods were discussed.