Dergiler / Sanat Tarihi Yıllığı / 2017 / Sayı: 26
Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı XVIII. Yüzyıl Kadın Mezar Taşlarında Görülen Bezemeler
- Dergi
- Sanat Tarihi Yıllığı
- Sayı
- 2017 · Sayı: 26
- Sayfa
- 69–103
- DOI
- —
Özet
İstanbul Kadıköy’de bulunan Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı, Taşköprü Caddesi üzerinde yer almakta ve adını da Ayrılık Çeşmesi’nden almaktadır. Bu mezarlığın Üsküdar’dan başlayıp Kızıltoprak’a kadar uzanan büyük “Karacaahmet Mezarlığı”nın günümüze kalabilen son parçası olduğu ifade edilir. Mezarlığa XVIII. yüzyıl sonlarına doğru defin yapılmaya başlanmış ve XX. yüzyıl başlarına kadar devam etmiştir. Mezarlıkta saraya mensup ya da sarayda görevli kişilerin yanı sıra toplum içinde statüsü yüksek saray çalışanlarının yakınlarının kabirleri de bulunmaktadır. Ölen kişinin toplumdaki yeri ne kadar önemliyse kendisinin ya da yakınının mezar taşı da, çoğunlukla, o kadar gösterişli olmaktadır. Bu bağlamda “Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı; XVIII. Yüzyıl Kadın Mezar Taşlarında Görülen Bezemeler” üzerine bir çalışma hazırlanmıştır.Mezar taşlarında geleneksel bezemelerin yanında Batılılaşmanın etkisiyle ortaya çıkan Avrupai karakterde bezemeler de bulunmaktadır. Bezemeler Türk Sanatı’ndaki yeri ve metaforik anlamlarının yanında, mezar taşları üzerindeki değişimleri ele alınarak kronolojik olarak değerlendirilmiştir.
Abstract
Ayrılık Çeşmesi Cemetery, situated in Kadıköy, Istanbul, is located onTaşköprü Street and named after Ayrılık Çeşmesi. This cemetery is statedto be the last survived part of the large “Karacaahmet Cemetery”, extendingfrom Üsküdar to Kızıltoprak. Burials in the cemetery began towardsthe end of the XVIII. century and continued until the beginning of the XX.century. In the cemetery, as well as the courtiers, there are tombs of thecourtier relatives’ with high status in society. If the deceased’s status in societyis important, his or her relative’s tombstone is that much flamboyant.In this context, a study on “Ayrılık Çeşmesi Cemetery; Ornaments Seen onthe Women’s Tombstones in the XVIII. Century” has been prepared.On the tombstones, besides traditional ornaments, there are ornamentsthat have European features by the effect of Westernization. The ornamentshave been evaluated chronologically by considering the changes onthe tombstones, as well as their places in Turkish Art and their metaphoricalmeanings.