Dergiler / Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2019 / Cilt: 12 - Sayı: 27

SUDAN GEÇMEYE İZİNLİ OLMA/OLMAMA ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

A RESEARCH ON BEING PERMITTED/NOT PERMITTED FOR PASSING THROUGH WATER

Sayfa
672–689
DOI
—

Özet

Anadolu halk kültüründe suyun kutsallığı pek çok efsaneye kaynaklık etmiştir. Milletlerin kültür özellikleri ise efsanelerde gizlidir. Halk dini ve halk inanışlarının yansıtıldığı türlerin başında gelen efsaneler, kuşaklar arası kültür aktarımını sağlayan, geçmişten günümüze bağlantı kuran, kültürel yapının anlaşılmasına katkıda bulunan edebî yaratmalardır. Efsaneler, toplumun geleneklerini, inançlarını, korkularını, umutlarını, çaresizliklerini nitelendirmede; halk kültürünün temellerini araştırmada oldukça önemli belgelerdir. Efsanelerde, çeşitli olağanüstü varlıkların yer aldığı da bilinen bir durumdur. Sözlü kültür ürünleri içinde; cin, ruh, peri, karabasan, dev, sarıkız, karaura ve albastı gibi varlıklar etrafında oluşan efsaneler bulunmaktadır. Cinleri konu edinen efsaneler ise sözlü kültür ürünlerinde sıkça yer almaktadır. Bu makalede kaynak kişilerle yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen üç efsaneden yola çıkılarak cinlerin su kültü ile ilişkisi üzerinde durulmuş ve insanların kendi toplumsal dünyalarında cin ve su ilişkisini nasıl kurdukları/kurguladıkları, oluşturdukları ele alınarak konuya ilişkin bireysel perspektif veya algılar ortaya konulmuş ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın deseni “olgu bilim” biçiminde düzenlenmiş; çalışmanın verileri, nitel araştırma yöntemi ile elde edilmiştir. Saha araştırması neticesinde elde edilen veriler “içerik analizi” tekniği ile incelenmiştir.

Abstract

The holiness of water has been a source of many legend in Anatolian folk culture. The cultural characteristics of nations are hidden in legends. Legends coming first among the kinds where the folk belief and folk religion are reflected, are literary creations which enables transfering culture among generations, relates past and today, contributes cultural structures to be understood. Legends are considerably important documents for; defining societies main components, traditions, believes, fears, hopes, desperations; inspecting the basis of folk culture. In legends, it is also known that there are various extraordinary beings. In oral culture products; there are legends that are formed around beings such as gin, soul, fairy, nightmare, giant, jaundice, karaura and albasta. The legends about genus are frequently seen in oral culture products. In this study the relationship between the genie and the water culture based on the three legends obtained from the interviews with the source people is emphasized and is aimed to explore and interpret the individual perceptions or perspectives on the subject by considering how they set \ fictionalised, formed the relationship between gin and water in their social worlds. The data of the study were collected by qualitative research method. The pattern of the study was organized in the form of a phenomenon. Data analysis is done by content analysis technique.

Anahtar kelimeler: Halkbilim, sözlü kültür, efsane, cin, su kültü, halk inancı