Medeniyet Telakkisinin Şehirdeki Yansımaları

Özet

Şehirler kendilerini vücuda getiren medeniyetlerin varlık telakkileri hakkında pek çok sırrı içinde taşıyan, zamanın en kadim şahitleridir. Aynı zamanda medeniyetlerin buluşma noktası olan şehirler, sadece farklı mekanların değil farklı zamanların da ruhunu bir araya getirmektedir. İsimler değişse bile mit, din ve sembolik anlatılardaki benzerlikler, bu bir aradalığın ve insanlığın aslında hep aynı şeyin arayışında olduğunun ispatıdır. Fenomenler dünyasında her varlık bir hakikati simgeler. Yer ile göğün hem birbirinden ayrı olmalarını hem de birbirlerine bağlı olmalarını sağlayan ana ilke insandır. Kainatta bu iki tabaka arasında vücuda gelen her şeyin varlığı zorunlu olarak insana bağlıdır. Söz gelimi, insanın Adem’den bu yana peşine düştüğü, kendinden öncekilerin izini takip edip bulmaya çalıştığı, aslında kendisidir. Her medeniyet erdiği hakikatin sırrını eserlerine sembollerle nakşeder. Tabiatta ağaçlar ya da kuşların bir hakikate perde olması gibi mimari eserlerde karşılaşılan hayat ağacı, kuş motifleri ve yoğunluklu olarak Selçuklu ve Osmanlı cami mimarilerinde rastlanan kuş evleri tabiatta olanı taşa kakmaktan çok daha derin simgesel anlamlar taşımaktadır.

Abstract

Cities are the most ancient witnesses of the time, carrying many secrets about the existence perception of civilizations which brought them to life. As well, the cities, meeting points of the civilizations come together not only soul of the different spaces but also soul of the different times. Even if the names change, the similarities in myth, religion and symbolic narratives are the proof that humanity is always in search of the same thing. Human is the main principle that allows to separate both the earth and the sky as well as to connect them. Namely, since Adam, human has been pursued himself actually. The existence of everything that exists between these two layers in the universe is necessarily dependent on him/her. In the world of phenomena each creature symbolizes a truth. Every civilization engraves the secret of truth with symbols to its work. Trees or birds conceal the truth. The tree of life and bird motifs in architectural works have much deeper symbolic meanings than the things in nature. To examine and interpret the bird house styles which have similar symbolic values found in Seljuk and Ottoman mosque architecture in more detail will both strengthen the language of the communication between civilizations and remind of the knowledge about human which has been interrupted from time to time in history.

Anahtar kelimeler: Medeniyet, Mitoloji, İnsan, Hayat Ağacı, Kuş Motifleri, Kuş Evi