PERIODIC LANDSCAPE APPROACHES OVER LANDSCAPE DESCRIPTIONS: OTTOMAN PERIOD MINIATURES (PEYZAJ TASVİRLERİ ÜZERİNDEN DÖNEMSEL PEYZAJ YAKLAŞIMLARI İNCELEMESİ: OSMANLI DÖNEMİ MİNYATÜRLERİ)

Özet

Farklı toplumların, farklı kültürlerin, farklı inançların ve zamanın adeta bir tanığı görsel sanatlar, bunların hepsinin dönüşümüne ve değişimine eşlik etmiş, günümüze kadar yansıtılmasına zemin hazırlamıştır. Aynı zamanda arşivsel doküman özelliği taşıyan Osmanlı dönemi minyatürleri ise, bir medeniyetin günlük hayata, idari, dini, sosyokültürel seramoni ve durumlara, savaşlara, doğal ve yapay unsurlara ve olaylara, yani hayatın kendisine bakış açısını yansıtan eserlerdir. Sanatsal değerleri yadsınamaz derecede önemli olan bu eserler, bir yandan üretildikleri dönemin şaşaasını yansıtırken, diğer yandan toplumsal hayatı ve sanatçının gördüğü manzaranın zihninde oluşturduğu algıyı aksettirmiştir. Algı çalışmalarında önemli bir yer tutan peyzaj algısı, çok sayıda faktörün yanında toplumsal yapının da etkisiyle şekillenmektedir. Aynı toplum içinde yaşayan bireyler, benzer bilişsel ve algılar süreçlerden geçmekte, benzer tepkiler sergilemektedir. Dolayısıyla sanatçıların eserlerine aktardığı peyzaj tasvirlerinin yapısı, aynı zamanda dönemin toplumsal yaklaşımlarını da aynasıdır. Bu çalışmanın amacı; minyatür eserlerde tasvir edilen peyzajlar yoluyla, Osmanlı dönemi üzerinden peyzaj algısının ve değişiminin ortaya konması ve algı çalışmalarına farklı bir açıdan bakılmasına imkan sağlamaktır. Görülmüştür ki; minyatürlerin sahip olduğu anlatım, belli bir bakış açısının ötesine geçmiş, olayları ve nesneleri ulvi ve hayali bir dünya içerisinde sunmuştur. Sunum içerisinde yaratılan şiirsel ortamı, çoğunlukla doğal öğeleri ve figürleri kullanarak gerçekleştirmişlerdir. Bitkiler, estetik özellikleri ile kolaylıkla her tür kompozisyonun bir parçası ve çoğunlukla tamamlayıcısı olmuştur. Kullanılan bitkiler; formları, kaligrafik yapıları, çiçekleri ve renkleri ile bu dünyanın vazgeçilmezi olmuşlardır.Anahtar Sözcükler: Algı, Peyzaj Algısı, Minyatür, Osmanlı Tasvir Sanatları