Özbek Göçmenlerin Dilsel Uyum Stratejileri

Özet

Konusu, azınlık konumundaki göçmen toplulukların dil teması durumunda toplumdilsel davranış ve tutumlarının incelenmesi olan bu çalışmada, göçmen toplulukların uyum sürecinde ne tür toplumdilsel stratejiler benimsediklerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Berry’nin uyum stratejileri modelinden hareketle, “dil değiştirimi” sürecinin kaçınılmaz bir strateji olup olmadığı tartışılmaktır. Herhangi bir göçmen topluluğunun; bütünleşme (çok dilli sürdürüm), ayrışma (ana dili sürdürümü), benzeşme (dil yitimi) ve dışlanma (dilsel değişim) olmak üzere dört farklı strateji benimseyebileceği varsayımından hareketle, Özbek göçmenlerin seksenli yılların başında gelip yerleştikleri yaklaşık 7000 nüfuslu Hatay’ın Ovakent Mahallesi araştırma sahası olarak seçilmiştir. Dillerin aktarım, kullanım ve işlevine yönelik tutum ve davranışları belirlemek amacıyla, kota yöntemiyle oluşturulan 210 kişilik bir örneklemle gerçekleştirilen anket çalışması, Berry’nin uyum stratejileri modelinden hareketle yapılandırılan dilsel uyum stratejileri ölçeğiyle çözümlenmiştir. Bu üç düzleminde sergilenen davranış ve tutumlardan elde edilen bulgular, topluluğun bütünleşme çerçevesinde “çok dilli sürdürüm” yönünde bir dilsel uyum stratejisi benimsediğini göstermektedir.

Abstract

In order to evaluate linguistic acculturation strategies of Uzbek migrants living in Ovakent, data obtained from the sociolinguistics surveys, were analysed with the linguistic acculturation strategies scale based on the Berry’s model. Findings on the transmission dimension show that the Uzbek community transfers Turkish (3,66) and continues also to transmit their mother tongue (3,63) at a high level. The practices and attitudes in the field of usage indicate that Uzbek migrants use Uzbek a little more frequent and widespread (3,55) than Turkish (3,23). Finally, the scale of 2,59 for Turkish and 2,20 for Uzbek demonstrate that the position of these languages is close to each other in terms of function. As a result, findings from these three linguistic practices and attitudes on the scale of 3,13 for Uzbek and 3,16 for Turkish, were evaluated as bilingual maintenance strategy.