Dergiler / Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2018 / Sayı: 40
HASAN B. AHMED B. ALİ EL-KÂTİB’İN KEMÂLÜ EDEBİ’L-ĞINÂ ADLI ESERİNDE SES, ARALIK, NAĞME, CİNS VE CEM‘ KAVRAMI
- Sayı
- 2018 · Sayı: 40
- Sayfa
- 163–188
- DOI
- —
Özet
X. yüzyılın sonu veya XI. yüzyılın ilk yarısında yazıldığı tahmin edilen Hasan b. Ahmed b. Ali el-Kâtib’e ait Kemâlü Edebi’l-Gınâ adlı ansiklopedik eser, mûsikî nazariyesi ve tarihine dair verdiği malumat bakımından önemlidir. İçerik olarak ses, aralık, nağme, cins, lahin, mûsikî, îkâ‘, çalgılar, mûsikî felsefesi, dönemin mûsikîşinasları, edebiyatçıları, yöneticileri gibi birbirinden farklı pek çok konuyu 43 bölümde ele almıştır. Kemâlü Edebi’l-Gınâ’da ses sistemi, kendinden önceki Kindî (ö. 874), Fârâbî (ö. 950), İbn Sinâ (ö. 1037) ve İbn Zeyle’nin (ö. 1048) görüşleriyle paralellik arz etmektedir. Kitabın müellifi Ali el-Kâtib hakkında kaynaklarda yeteri kadar bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışmayla Ali el-Kâtib’e ait bu kıymetli eserin akademik camiada bilinirliliği ve öneminin anlaşılması hedeflenmektedir. Yararlanılan ana kaynak Gattas Abdülmelik’in tahkikli neşridir. Makalede yöntem ve metodoloji belirlendikten sonra Kemâlü Edebi’l-Gınâ’da ses, aralık, nağme, cins ve cem‘ konusuna dair verilen bilgiler incelenecektir.
Abstract
The encylopedic work called the Kemâlü Edebi’l-Gınâ estimated to be written at the end of the 10th century or during the first half of the 11th century by Hasan b. Ahmed b. Ali el-Kâtib is important in terms of its musical theory and history. Several different topics in content such as the sound, pitch, tune, interval, genre, music, instruments, lahin, rythm, the musical philosophy, the musicians, litterateurs, directors of the era are handled in chapter 43. The sound system in Kemâlü Edebi’l-Gınâ’da shows parallelism with the opinions of those before them such as Kindi, Farabi, Ibn Sina, and Ibn Zeyle. There isn’t enough information about the author of the book, Ali el-Kâtib, in the resources. With this study, it is aimed to show the importance and ensure the recognition of the valuable work of Ali el-Kâtib in the academic community. The main resource that we referred to is Gattas Abdulmeliks publication. The information about the sound, pitch, interval, tune, genre and scale will be examined in the article after determining the methodology.