İMAM-I ŞÂFİÎ’NİN DİVANINDA BİR SÖZ SANATI OLARAK TEŞBİH-İ ZIMNÎ

Özet

Arap dili ilimlerinden olan beyân ilminin temel konuları arasında yer alan “teşbih”, tüm çeşitleri ile maksadı en güzel bir şekilde ifade etmek için bir bakıma “sunum estetiği” sunan çekici bir anlatım üslubudur. Teşbih kendi içinde; mürsel, müekked, mücmel, mufassal vs. kısımlara ayrılmaktadır. Benzetilen ve benzeyenin zikredilip zikredilmemesi gibi hususlar, teşbih konusunun esasta bir, yöntemde muhtelif dallarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu teşbih yöntemlerinden birisi de zımnî/kapalı teşbih olarak karşımıza çıkmaktadır. Teşbih unsurlarından müşebbeh, müşebbehün bih ve vechü’ş-şebeh’in hiç birisi zikredilmeden yapılan bu teşbih yöntemi, adından da anlaşıldığı gibi telmih yoluyla varlığını hissettirmekte ve kendisini gizlemektedir. Muhatabı etki gücünü çoğu zaman gizem ve sıra dışılıktan alan edebî dil açısından böyle bir teşbih türü özellikle şairler tarafından değer görmüştür. İslam ilim geleneği içerisinde tartışmasız en büyük isimlerden birisi de İmam-ı Şâfiî olarak bilinen Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs eş-Şâfiî’dir. Usulcü oluşunun yanı sıra şairliği ile de tanınan Muhammed b. İdrîs’in şiirleri dilden dile korunarak aktarılmış ve divan halinde basılmıştır. Bir şair olarak İmam-ı Şafiî’nin divanında dikkat çekecek yoğunlukta zımnî/kapalı teşbih türüne rastlanılmaktadır. Bu makale şairin divanını “kapalı teşbih” açısından inceleyecektir.

Abstract

The simile, which is one of the main subjects of the Arabian rhetoric, is a valuable narrative style that enables certain varieties of beautiful presentation while expressing the purpose. The simile has some sub-genres. Debates over whether the simulated and similar should be mentioned or not have led to the emergence of a number of sub-genres of the simile, which, in fact, is one and single in principle. One of these sub-genres is the implicit / closed method. As the name suggests, in this method, none of the elements of similes is directly mentioned. But, although it conceals itself, it makes its existence felt through references. This form of simile is particularly valued by poets since it often takes its power of influencing the interlocutor from language’s mysteries and extraordinariness. One of the distinguished names in the Islamic scholarly tradition is Abū ʿAbdillāh Muhammad Ibn Idrīs al-Shāfiʿī. His poems were orally recited all over the world and then printed as a Diwan. In his Diwan, numerous examples of implied / closed simile can be encountered. In these contexts, this study will examine the poet's diwan in terms of closed simile.

Anahtar kelimeler: Arap Dili ve Belâgati, İmam-ı Şâfiî, , Klasik Arap Şiiri, Kapalı/Zımnî Teşbih, Telmih