Verbal otopsi ölüm nedenini belirlemede yaygın kullanım alanı bulabilir mi?

Özet

Amaç: Bu çalışmada verbal otopsi olarak adlandırılan, ölüm nedeninin ölenin yakın akrabaları ya da bakımını üstlenen kişilerle yapılan görüşme ile belirlenmesi yönteminin kullanılmasının ülkemizdeki ölüm nedenleri hakkında daha sağlıklı bilgiler edinilmesine katkısının olup olmayacağının tartışılmıştır. Ana bulgular: Ülkemizde defin ruhsatı; kişinin ölümünden sonra belediye hekimince düzenlenmektedir. Belediye hekiminin olmadığı yerde sağlık ocağı hekimi, sağlık memurları ya da bu iş için yetiştirilmiş memurlar, jandarma karakol komutanı ve köy muhtarlarınca verilmektedir. Defin ruhsatı düzenlemek için hekim cesedi muayene ederek ölümün gerçekleştiğini teyit eder, yakınlarından öykü alarak ölümle ilgili bilgi sahibi olur ve iddiaları öğrenir. Varsa ölene ait tıbbi evrak incelenir ve ölüm nedeni tespit edilir. Hekim ölümün doğal nedenler sonucu geliştiğine ve adli niteliği olmadığına karar verirse defin ruhsatı düzenlemektedir. Sonuç: Dünya Sağlık Örgütü gelişmekte olan ülkelerin çoğunda nedene özel ölüm oranlarının bilimsel istatistiki bilgilere pek fazla dayanmadığını, genel olarak kullanılan temel kayıt, toplum tabanlı raporlama ve demografik gözetim sistemlerinin olumlu ve olumsuz yönleri olduğunu bildirmektedir. Tam bir değerlendirme ve sağlıklı veriler sağlanması açısından verbal otopsi uygulaması, bu konuda bir standardizasyon sağlayabilir.

Abstract

Objective: In this article, the authors discussed whether verbal autopsies which is based on interview with deceased’s relatives or caregivers provide sufficient data in determining cause of death. Main findings: In Turkey, death certificates are arranged by physicians work in municipality. If there are not physicians work in municipality, physicians work in health clinic, health officer or officer trained for this subject, commander of gendarme station and headman can arrange death certificate. Physician examines the deceased and confirm the death for arrengement of death certificate. He/she collects the data about death and allegations. If medical records are available, they are evaluated and cause of death is determined. In natural deaths, the physician arranges death certificate. Conclusion: Very little scientifically based information is available on cause-specific mortality rates for many developing countries according to World Health Organization. Generally used systems like vital registration systems, population-based reporting systems and demographic systems have pros and cons. Verbal autopsy can provide standardization for complete evaluation and sufficient data.